Co grozi za stalking internetowy (cyberstalking) w Polsce?

Stalking internetowy, czyli cyberstalking, to uporczywe nękanie drugiej osoby za pomocą środków komunikacji elektronicznej: wiadomości e-mail i SMS, komunikatorów, mediów społecznościowych czy fałszywych kont. W polskim prawie nie funkcjonuje odrębne pojęcie "cyberstalkingu" - tego rodzaju zachowania kwalifikuje się jako przestępstwo uporczywego nękania z art. 190a Kodeksu karnego, niezależnie od tego, czy odbywa się ono w świecie realnym, czy w sieci.

Kiedy nękanie w sieci staje się przestępstwem

Zgodnie z art. 190a § 1 Kodeksu karnego karalne jest uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej, które wzbudza u pokrzywdzonego uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jego prywatność. Kluczowe są dwa elementy: powtarzalność (uporczywość) zachowań oraz wywołany przez nie skutek po stronie ofiary. Jednorazowa nieprzyjemna wiadomość zwykle nie wyczerpuje znamion tego czynu, ale seria natrętnych prób kontaktu, śledzenie aktywności online czy zalewanie wiadomościami już tak. Odrębnie, w § 2 tego artykułu, spenalizowano tzw. kradzież tożsamości - podszywanie się pod inną osobę przy wykorzystaniu jej wizerunku, danych osobowych lub innych danych, aby wyrządzić jej szkodę majątkową lub osobistą (np. zakładanie fałszywych profili).

Jaka kara grozi sprawcy

Za uporczywe nękanie (art. 190a § 1 KK) grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat - górną granicę podniesiono nowelizacją z 2020 roku, wcześniej było to do 3 lat. Taka sama sankcja obowiązuje przy podszywaniu się pod inną osobę (§ 2). Jeżeli następstwem nękania lub kradzieży tożsamości jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega surowszej karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat (art. 190a § 3 KK). Należy zaznaczyć, że nie istnieje w polskim porządku prawnym osobna "ustawa o stalkingu" ani potwierdzona reforma wprowadzająca odrębny limit 5 lat dla cyberstalkingu - podstawą pozostaje wskazany przepis Kodeksu karnego.

Co zrobić, gdy jesteś ofiarą nękania online

Najważniejsze jest zabezpieczenie dowodów. Rób zrzuty ekranu wiadomości, zachowuj nagłówki e-maili, zapisuj daty i godziny kontaktów oraz adresy profili sprawcy. Przestępstwo z art. 190a § 1 i 2 KK jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego, dlatego trzeba złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wraz z wnioskiem o ściganie na policji lub w prokuraturze. Warto też skorzystać z mechanizmów zgłaszania nadużyć na danej platformie oraz rozważyć wniosek o zabezpieczenie (np. zakaz zbliżania się). W sytuacji realnego zagrożenia zdrowia lub życia należy niezwłocznie zawiadomić policję.