Co grozi za nielegalne wykonywanie zawodu tłumacza przysięgłego?

Tłumacz przysięgły to zawód zaufania publicznego, którego wykonywanie reguluje ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego. Tytuł ten przysługuje wyłącznie osobie, która zdała egzamin państwowy, została wpisana na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości, złożyła ślubowanie i otrzymała pieczęć. Posługiwanie się tym tytułem oraz uwierzytelnianie tłumaczeń przez osobę nieuprawnioną wkracza w obszar chroniony przepisami. Warto rozróżnić dwie sytuacje: naruszenia popełniane przez wpisanego tłumacza (odpowiedzialność zawodowa) oraz podszywanie się pod ten zawód przez osobę spoza listy.

Czym jest tłumaczenie poświadczone i kto może je wykonywać

Tylko tłumacz przysięgły wpisany na listę może sporządzać i poświadczać tłumaczenia dokumentów przeznaczonych do obrotu urzędowego (np. dla sądów, prokuratury, urzędów stanu cywilnego, ZUS, urzędów skarbowych). Każde takie tłumaczenie opatruje się pieczęcią zawierającą imię, nazwisko, język i numer na liście, a tłumacz prowadzi repertorium wszystkich czynności. Tłumaczenia tzw. zwykłe (np. korespondencji prywatnej, materiałów wewnętrznych firmy) może wykonywać każdy, bo nie wymagają one poświadczenia. Granica przebiega więc nie przy samym tłumaczeniu, lecz przy jego urzędowym uwierzytelnieniu.

Odpowiedzialność zawodowa wpisanego tłumacza

Tłumacz przysięgły, który nienależycie lub nierzetelnie wykonuje obowiązki (np. narusza staranność, bezstronność albo tajemnicę zawodową), podlega odpowiedzialności zawodowej przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej działającą przy Ministrze Sprawiedliwości. Ustawa przewiduje kary: upomnienie, naganę, karę pieniężną, zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od 3 miesięcy do roku oraz pozbawienie prawa wykonywania zawodu. Po pozbawieniu uprawnień ponowne ubieganie się o nie jest możliwe dopiero po upływie 2 lat i wymaga ponownego zdania egzaminu. Niezależnie od tego klient, który poniósł szkodę wskutek wadliwego tłumaczenia, może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego.

Podszywanie się pod tłumacza przysięgłego i tajemnica zawodowa

Posługiwanie się tytułem tłumacza przysięgłego przez osobę nieznajdującą się na liście lub poświadczanie tłumaczeń bez uprawnień to działanie bezprawne, które może rodzić odpowiedzialność cywilną wobec poszkodowanych oraz, w zależności od okoliczności (np. podrobienie pieczęci, wprowadzenie w błąd organu), odpowiedzialność karną na podstawie przepisów Kodeksu karnego dotyczących fałszowania dokumentów czy oszustwa. Tłumacz przysięgły jest też zobowiązany do zachowania tajemnicy okoliczności poznanych w związku z tłumaczeniem; jej naruszenie stanowi przewinienie zawodowe, a w sprawach objętych odrębną tajemnicą prawnie chronioną może wiązać się z dalej idącą odpowiedzialnością.