Co grozi za paserstwo samochodowe?

Obrót skradzionymi samochodami to w polskim prawie przede wszystkim przestępstwo paserstwa. Kodeks karny rozróżnia dwie jego postacie: umyślną (art. 291 KK) i nieumyślną (art. 292 KK). Różnica sprowadza się do stanu świadomości nabywcy: czy wiedział, że pojazd pochodzi z kradzieży, czy też na podstawie okoliczności powinien był to podejrzewać. To rozróżnienie decyduje o wysokości kary i o tym, jak oskarżyciel musi udowodnić winę.

Paserstwo umyślne (art. 291 KK)

Zgodnie z art. 291 § 1 Kodeksu karnego, kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga w jej zbyciu albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga w jej ukryciu, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Warunkiem odpowiedzialności jest świadomość sprawcy, że samochód pochodzi z przestępstwa. W wypadku mniejszej wagi (art. 291 § 2 KK) grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. Jeśli przedmiotem paserstwa jest mienie znacznej wartości, czyli przekraczające 200 000 zł (art. 115 § 5 KK), zastosowanie znajduje typ kwalifikowany z art. 294 § 1 KK, który przewiduje karę pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Paserstwo nieumyślne (art. 292 KK)

Art. 292 § 1 KK dotyczy sytuacji, w której nabywca na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że pojazd pochodzi z czynu zabronionego. Taka nieumyślność zagrożona jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Gdy chodzi o mienie znacznej wartości, art. 292 § 2 KK pozwala wymierzyć karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Okolicznościami budzącymi uzasadnione podejrzenie są zwykle rażąco zaniżona cena, brak dokumentów pojazdu, niespójny numer VIN czy anonimowy, niesprawdzony sprzedawca.

Jak chronić się przed zarzutem

Najlepszą obroną jest należyta staranność przed zakupem. Warto sprawdzić zgodność numeru VIN na nadwoziu z dokumentami, zweryfikować historię pojazdu (np. w bazie CEPiK), zażądać dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu oraz potwierdzić tożsamość sprzedawcy. Zachowanie umowy, korespondencji i dowodu zapłaty pozwala później wykazać działanie w dobrej wierze. Jeżeli już po zakupie okaże się, że auto pochodzi z kradzieży, niezwłoczne zawiadomienie policji i wydanie pojazdu znacząco osłabia tezę o zamiarze paserstwa.