Jaka jest kara za porwanie osoby w Polsce?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
W języku potocznym 'porwanie' obejmuje kilka różnych przestępstw z Kodeksu karnego. Inaczej traktowane jest pozbawienie kogoś wolności (art. 189 KK), inaczej wzięcie zakładnika w celu wymuszenia określonego zachowania (art. 252 KK), a jeszcze inaczej uprowadzenie dziecka przez osobę nieuprawnioną (art. 211 KK). Od kwalifikacji prawnej zależy wysokość grożącej kary, dlatego warto rozróżnić te sytuacje.
Pozbawienie wolności (art. 189 KK)
Kto pozbawia człowieka wolności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 189 § 1 KK). Jeżeli pozbawienie wolności trwało dłużej niż 7 dni lub łączyło się ze szczególnym udręczeniem, kara wynosi od lat 2 do 15 (art. 189 § 2 i 3 KK). To podstawowe przestępstwo, gdy ktoś bezprawnie przetrzymuje inną osobę, ale bez celu zmuszenia osoby trzeciej do określonego zachowania.
Wzięcie zakładnika (art. 252 KK)
Jeżeli sprawca bierze lub przetrzymuje zakładnika w celu zmuszenia organu państwowego, instytucji, osoby fizycznej lub prawnej albo grupy osób do określonego zachowania, odpowiada na podstawie art. 252 KK. Czyn podstawowy zagrożony jest karą pozbawienia wolności od lat 3 do 20 (art. 252 § 1 KK). Jeżeli wzięciu zakładnika towarzyszyło szczególne udręczenie, kara wynosi od lat 5 do 25 (art. 252 § 2 KK). Karalne jest też samo przygotowanie do tego przestępstwa - do 3 lat pozbawienia wolności (art. 252 § 3 KK).
Uprowadzenie małoletniego, w tym 'porwanie rodzicielskie' (art. 211 KK)
Kto wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru uprowadza lub zatrzymuje małoletniego poniżej lat 15 albo osobę nieporadną ze względu na stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 211 KK). Tzw. porwanie rodzicielskie może być przestępstwem, gdy rodzic działa wbrew woli drugiego opiekuna mającego taki sam zakres władzy rodzicielskiej i uniemożliwia mu jej wykonywanie. W sprawach transgranicznych zastosowanie ma Konwencja haska z 1980 r. o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę, której celem jest niezwłoczny powrót dziecka.
Bezkarność i co zrobić po porwaniu
Kodeks karny premiuje uwolnienie zakładnika: sprawca, który odstąpił od zamiaru wymuszenia i uwolnił zakładnika, nie podlega karze za czyn z art. 252 § 1 KK (art. 252 § 4 KK); przewidziano też możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary w typie kwalifikowanym. Jeśli jesteś świadkiem porwania, nie interweniuj na siłę - niezwłocznie zadzwoń pod numer alarmowy 112, podaj miejsce, czas i opis osób. W przypadku zaginięcia dziecka Policja może uruchomić system Child Alert.
Najczęstsze pytania
Czy w polskim prawie istnieje osobne przestępstwo 'porwanie'?
Nie ma jednego przepisu o nazwie 'porwanie'. W zależności od okoliczności stosuje się art. 189 KK (pozbawienie wolności), art. 252 KK (wzięcie zakładnika w celu wymuszenia) lub art. 211 KK (uprowadzenie małoletniego). Od kwalifikacji zależy zagrożenie karą.
Jaka kara grozi za wzięcie zakładnika?
Za wzięcie lub przetrzymywanie zakładnika w celu wymuszenia grozi kara pozbawienia wolności od lat 3 do 20 (art. 252 § 1 KK). Jeżeli towarzyszyło temu szczególne udręczenie zakładnika, kara wynosi od lat 5 do 25 (art. 252 § 2 KK).
Czy rodzic może popełnić przestępstwo, zabierając własne dziecko?
Tak, w pewnych sytuacjach. Uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego poniżej 15 lat wbrew woli osoby powołanej do opieki podlega karze do 5 lat (art. 211 KK). Tzw. porwanie rodzicielskie może być przestępstwem, gdy rodzic działa wbrew woli drugiego opiekuna o takim samym zakresie władzy rodzicielskiej i uniemożliwia mu jej wykonywanie.
Czy porywacz może uniknąć kary, jeśli uwolni zakładnika?
Tak, w typie podstawowym. Zgodnie z art. 252 § 4 KK sprawca, który odstąpił od zamiaru wymuszenia i uwolnił zakładnika, nie podlega karze za przestępstwo z art. 252 § 1 KK. W typie kwalifikowanym (§ 2) możliwe jest nadzwyczajne złagodzenie kary.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę