Co grozi za posługiwanie się fałszywymi dokumentami?

Podrobienie dokumentu albo posłużenie się sfałszowanym dokumentem jak autentycznym to w Polsce przestępstwo z art. 270 Kodeksu karnego. Karalne jest zarówno samo fałszerstwo, jak i używanie podrobionego lub przerobionego dokumentu, a nawet czynności przygotowawcze. Obok odpowiedzialności karnej w grę wchodzą skutki cywilne (obowiązek naprawienia szkody, nieważność czynności) oraz dotkliwe konsekwencje zawodowe i wizerunkowe.

Art. 270 KK: fałszowanie i używanie dokumentów

Zgodnie z art. 270 par. 1 KK, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W wypadku mniejszej wagi (art. 270 par. 2a KK) grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Wypełnienie blankietu opatrzonego cudzym podpisem niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę jest zagrożone tą samą karą co czyn podstawowy. Karalne jest też przygotowanie do fałszerstwa (art. 270 par. 3 KK) - grozi za nie grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2.

Pokrewne przestępstwa: faktury i poświadczenie nieprawdy

Odrębne typy dotyczą faktur. Fałszowanie faktur regulują art. 270a i 271a KK, a najsurowszy art. 277a KK przewiduje karę pozbawienia wolności od 5 do 25 lat, ale tylko wtedy, gdy fałszerstwo dotyczy faktur z kwotą należności przekraczającą dziesięciokrotność mienia wielkiej wartości (czyli ponad 10 mln zł). To wyjaśnia, skąd bierze się liczba 25 lat - dotyczy ona wyłącznie tzw. zbrodni fakturowej, a nie zwykłego posługiwania się fałszywym dokumentem. Poświadczenie nieprawdy przez osobę uprawnioną (np. urzędnika) w dokumencie kwalifikuje się z art. 271 KK, a używanie poświadczającego nieprawdę dokumentu - z art. 273 KK.

Skutki cywilne i zawodowe

Posłużenie się sfałszowanym dokumentem rodzi też odpowiedzialność cywilną. Czynność prawna oparta na fałszywym dokumencie może być nieważna lub podważalna, a osoba poszkodowana może dochodzić naprawienia szkody na zasadach Kodeksu cywilnego (art. 415 i nast. - odpowiedzialność za czyn niedozwolony). Umowa o pracę zawarta na podstawie sfałszowanego dyplomu czy zaświadczenia bywa kwestionowana, a wykrycie fałszerstwa może uzasadniać rozwiązanie stosunku pracy. Skazanie za fałszerstwo niesie też konsekwencje zawodowe (utrata zaufania, ograniczenia w wykonywaniu niektórych zawodów). Jeśli zostałeś oskarżony, nie używaj dalej dokumentu i jak najszybciej skontaktuj się z obrońcą.