Jakie są kary za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu w Polsce?

Polskie prawo rozróżnia dwa stany związane z alkoholem za kierownicą i traktuje je zupełnie inaczej. To, czy odpowiadasz za wykroczenie, czy za przestępstwo, zależy od stężenia alkoholu w organizmie. Granicą jest 0,5 promila we krwi (lub 0,25 mg/dm³ w wydychanym powietrzu). Poniżej tej wartości, ale od 0,2 promila, mówimy o stanie po użyciu alkoholu - to wykroczenie. Powyżej 0,5 promila to stan nietrzeźwości i pełnoprawne przestępstwo.

Stan po użyciu alkoholu - wykroczenie (art. 87 Kodeksu wykroczeń)

Jeśli stężenie alkoholu mieści się w przedziale od 0,2 do 0,5 promila, kierowca popełnia wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Grozi za nie kara aresztu (od 5 do 30 dni) albo grzywna nie niższa niż 2500 zł. Sąd obligatoryjnie orzeka też zakaz prowadzenia pojazdów - od 6 miesięcy do 3 lat. Do tego dochodzą punkty karne. Wbrew obiegowym opiniom, na tym etapie nie ma mowy o pozbawieniu wolności w zakładzie karnym ani o wieloletnich zakazach - to domena przestępstwa.

Stan nietrzeźwości - przestępstwo (art. 178a Kodeksu karnego)

Powyżej 0,5 promila kierowanie pojazdem mechanicznym jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do 3 lat. Sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata (do 15 lat) oraz świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od 5000 do 60 000 zł. Warto wiedzieć, że w polskim prawie nie funkcjonuje kategoria zbrodni dla jazdy po alkoholu - art. 178a opisuje występek, a nie zbrodnię. Anglojęzyczny skrót DUI nie ma żadnego znaczenia w polskim systemie prawnym.

Recydywa i konfiskata pojazdu

Kierowca wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 4 KK) odpowiada surowiej - grozi mu kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Od 14 marca 2024 r. obowiązują przepisy o przepadku pojazdu: jest on co do zasady obligatoryjny przy stężeniu od 1,5 promila (0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu), a przy niższym stężeniu - gdy sprawca spowodował wypadek lub jest recydywistą. Gdy pojazd nie stanowi wyłącznej własności sprawcy (np. jest leasingowany lub służbowy), sąd zamiast przepadku orzeka nawiązkę. Przepisy te są stosunkowo nowe i były nowelizowane, dlatego w konkretnej sprawie warto sprawdzić aktualne brzmienie ustawy.

Wypadek pod wpływem i skutki dla ubezpieczenia

Spowodowanie wypadku drogowego w stanie nietrzeźwości jest okolicznością obciążającą - sąd orzeka karę w górnej granicy ustawowego zagrożenia, a przy ciężkich obrażeniach lub śmierci pokrzywdzonego kara pozbawienia wolności może sięgać kilkunastu lat. Co do ubezpieczenia: polisa OC nadal wypłaci odszkodowanie poszkodowanemu, jednak ubezpieczyciel ma wobec nietrzeźwego sprawcy prawo regresu - czyli może domagać się od niego zwrotu wypłaconej kwoty. Z ubezpieczenia AC sprawca zazwyczaj nie otrzyma nic.