Co grozi za rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji?
Prawo cywilne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, które godzą w czyjąś reputację, może rodzić odpowiedzialność na dwóch płaszczyznach: karnej i cywilnej. W polskim prawie kluczowe są pojęcie zniesławienia z art. 212 Kodeksu karnego oraz ochrona dóbr osobistych z Kodeksu cywilnego. Świadomość granic między dopuszczalną krytyką a bezprawnym pomówieniem pozwala uniknąć poważnych konsekwencji - zwłaszcza w dobie mediów społecznościowych, gdzie nieprzemyślany wpis czy recenzja szybko trafiają do szerokiego grona odbiorców.
Zniesławienie - art. 212 Kodeksu karnego
Zniesławienie polega na pomówieniu osoby, grupy osób, instytucji lub podmiotu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć je w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania (art. 212 § 1 KK). Czyn ten zagrożony jest grzywną albo karą ograniczenia wolności. Jeżeli sprawca dopuszcza się zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania (np. internetu, prasy), zgodnie z art. 212 § 2 KK grozi dodatkowo kara pozbawienia wolności do roku. Zniesławienie jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego - postępowanie wszczyna sam pokrzywdzony.
Kontratyp prawdziwego zarzutu - art. 213 KK
Nie każde rozpowszechnienie niekorzystnej informacji jest karalne. Art. 213 KK przewiduje, że nie popełnia przestępstwa, kto publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut służący obronie społecznie uzasadnionego interesu (a w sprawach dotyczących życia prywatnego - jeżeli zarzut ma zapobiec niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia albo demoralizacji małoletniego). Dla zarzutów dotyczących pełnienia funkcji publicznej wystarczy prawdziwość zarzutu. To istotna linia obrony, ale ciężar wykazania prawdziwości i interesu spoczywa na osobie podnoszącej zarzut.
Ochrona dóbr osobistych - art. 23 i 24 KC
Niezależnie od odpowiedzialności karnej poszkodowany może dochodzić ochrony na drodze cywilnej. Cześć i dobre imię to dobra osobiste chronione przez art. 23 Kodeksu cywilnego. Na podstawie art. 24 KC osoba, której dobro osobiste naruszono, może żądać zaniechania działania, usunięcia jego skutków (np. publikacji oświadczenia o odpowiedniej treści, czyli przeprosin), a także zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty na cel społeczny (art. 448 KC) oraz naprawienia szkody majątkowej. Z ochrony dóbr osobistych korzystają również osoby prawne (art. 43 KC), w tym firmy chroniące swoją renomę.
Najczęstsze pytania
Czym różni się zniesławienie od zniewagi?
Zniesławienie (art. 212 KK) to pomówienie o postępowanie lub cechy mogące poniżyć kogoś w opinii publicznej - liczy się treść zarzutu. Zniewaga (art. 216 KK) to obraźliwe zachowanie godzące w godność, niezależnie od prawdziwości jakiegokolwiek zarzutu. W praktyce zniesławienie odnosi się do treści wypowiedzi, a zniewaga do jej obraźliwej formy.
Czy mogę zostać pozwany za rozpowszechnianie plotki?
Tak. Odpowiedzialność za pomówienie ponosi również ten, kto powtarza i rozpowszechnia cudze fałszywe twierdzenia, a nie tylko ich autor. Dlatego przed udostępnieniem niezweryfikowanej informacji warto sprawdzić jej prawdziwość.
Co zrobić, gdy ktoś oskarża mnie o zniesławienie?
Zachowaj dowody (zrzuty ekranu, korespondencję), które mogą wykazać prawdziwość zarzutu lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (art. 213 KK). Skonsultuj się z prawnikiem - w sprawach z oskarżenia prywatnego liczą się terminy, a dobrze przygotowana obrona może wykazać brak znamion przestępstwa.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę