Co grozi za znęcanie się nad osobą niepełnosprawną?

Osoby z niepełnosprawnością bywają szczególnie narażone na przemoc i wykorzystanie ze względu na zależność od opiekunów oraz utrudnioną możliwość zgłoszenia nadużyć. Polskie prawo karne traktuje znęcanie się nad osobą nieporadną poważniej niż znęcanie nad osobą sprawną - przewiduje surowszą odpowiedzialność i ściganie z urzędu. Podstawą ochrony jest art. 207 Kodeksu karnego.

Znęcanie się jako przestępstwo - art. 207 KK

Art. 207 § 1 KK penalizuje znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy - czyn ten zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Szczególnie istotny dla osób z niepełnosprawnością jest art. 207 § 1a KK: znęcanie się nad osobą nieporadną ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny zagrożone jest surowszą karą - od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Jeszcze surowsze kary przewidziano w art. 207 § 2 i § 3 KK, gdy czyn połączono ze szczególnym okrucieństwem lub gdy jego następstwem była próba samobójcza pokrzywdzonego.

Ściganie z urzędu i procedura Niebieskiej Karty

Przestępstwo znęcania się z art. 207 KK jest ścigane z urzędu, co oznacza, że organy ścigania mają obowiązek prowadzić postępowanie niezależnie od tego, czy pokrzywdzony złoży wniosek. Ma to ogromne znaczenie dla osób, które ze względu na stan zdrowia lub zależność od sprawcy nie są w stanie samodzielnie domagać się ochrony. Równolegle działa procedura Niebieskiej Karty, uregulowana w ustawie z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, pozwalająca uruchomić działania pomocowe i ochronne przez policję, pomoc społeczną i inne służby.

Roszczenia i wsparcie dla pokrzywdzonych

Pokrzywdzony może dochodzić naprawienia szkody i krzywdy. W postępowaniu karnym sąd może orzec obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie (art. 46 KK). Niezależnie od tego przysługuje droga cywilna - zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych (art. 23, 24 i 448 KC) oraz odszkodowanie za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym (art. 415 KC). Warto pamiętać, że osoby z niepełnosprawnością i ich rodziny mogą korzystać z bezpłatnej pomocy prawnej oraz wsparcia organizacji pozarządowych specjalizujących się w prawach osób z niepełnosprawnościami.