Co grozi za zniesławienie w internecie (art. 212 KK)?
Prawo karne · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Zniesławienie (pomówienie) polega na przypisaniu komuś postępowania lub właściwości, które mogą poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu czy działalności. W internecie skutki rozchodzą się szybko, dlatego prawo traktuje pomówienie 'za pomocą środków masowego komunikowania' surowiej. Pokrzywdzony ma do dyspozycji zarówno ścieżkę karną, jak i cywilną.
Odpowiedzialność karna z art. 212 KK
Zniesławienie reguluje art. 212 Kodeksu karnego. Typ podstawowy (§ 1) zagrożony jest grzywną albo karą ograniczenia wolności. Jeżeli sprawca dopuszcza się pomówienia za pomocą środków masowego komunikowania – a publikacja w internecie zwykle się do nich zalicza – odpowiada z art. 212 § 2 KK, gdzie grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Zniesławienie jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego, co oznacza, że to pokrzywdzony sam wnosi i popiera akt oskarżenia. Sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża lub na inny cel społeczny (art. 212 § 3 KK).
Granica między krytyką a pomówieniem
Nie każda negatywna wypowiedź jest zniesławieniem. Art. 213 KK przewiduje kontratypy: nie popełnia przestępstwa, kto publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut służący obronie społecznie uzasadnionego interesu. Prawdziwość zarzutu oraz działanie w interesie publicznym to klasyczne linie obrony. Trzeba też odróżnić twierdzenie o faktach (które można udowodnić lub obalić) od oceny czy opinii, która korzysta z szerszej ochrony w ramach wolności wypowiedzi gwarantowanej Konstytucją i Europejską Konwencją Praw Człowieka.
Ochrona cywilna dóbr osobistych
Niezależnie od drogi karnej pokrzywdzony może chronić swoje dobre imię na gruncie cywilnym. Na podstawie art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego może żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków (np. usunięcia wpisu, opublikowania przeprosin) oraz zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty na cel społeczny (art. 448 KC). W sieci szczególne znaczenie ma szybkie zabezpieczenie dowodów – zrzuty ekranu z datą i adresem URL, a w razie potrzeby poświadczenie treści przez notariusza.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi za zniesławienie w internecie?
Za pomówienie za pomocą środków masowego komunikowania, w tym internetu, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 212 § 2 KK). Sąd może też orzec nawiązkę. Typ podstawowy poza mediami zagrożony jest jedynie grzywną lub ograniczeniem wolności.
Czy muszę sam wnieść sprawę do sądu?
Tak. Zniesławienie jest ścigane z oskarżenia prywatnego, więc pokrzywdzony sam wnosi prywatny akt oskarżenia do sądu (zgodnie z przepisami KPK o postępowaniu prywatnoskargowym). Może wcześniej zgłosić sprawę policji, m.in. w celu ustalenia danych anonimowego sprawcy.
Czy mogę pozwać, jeśli nie jestem osobą publiczną?
Tak. Ochrona przysługuje każdemu, niezależnie od statusu. Polskie prawo nie wymaga wykazywania amerykańskiej 'rzeczywistej złośliwości'. Wystarczy wykazać, że wypowiedź była zniesławiająca, by uruchomić odpowiedzialność karną lub cywilną – z zastrzeżeniem kontratypów z art. 213 KK.
Co zrobić, gdy ktoś oczernia mnie w sieci?
Zabezpiecz dowody (zrzuty ekranu z datą i URL, ewentualnie poświadczenie notarialne), zgłoś treść administratorowi platformy z żądaniem usunięcia, a następnie rozważ prywatny akt oskarżenia z art. 212 KK lub pozew cywilny o ochronę dóbr osobistych (art. 24 KC). Pomocna jest konsultacja z prawnikiem.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę