Jaka jest maksymalna kara pieniężna, którą może nałożyć pracodawca?

Pracodawca nie może nakładać na pracownika dowolnych kar finansowych. Kodeks pracy ściśle reguluje katalog kar porządkowych, ich maksymalną wysokość oraz procedurę. Kara pieniężna jest najsurowszą z kar porządkowych i może być zastosowana wyłącznie w ustawowo określonych przypadkach, a jej wysokość jest podwójnie ograniczona – za pojedyncze przewinienie i łącznie w skali miesiąca.

Katalog kar porządkowych i podstawa prawna

Zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy pracodawca może stosować wobec pracownika trzy rodzaje kar porządkowych: upomnienie, naganę oraz karę pieniężną. Karę pieniężną (art. 108 § 2 KP) wolno nałożyć tylko za ściśle określone przewinienia: nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości (lub spożywanie alkoholu w czasie pracy) oraz za inne podobnie poważne naruszenia. Za zwykłe uchybienia organizacyjne pracodawca może zastosować jedynie upomnienie lub naganę.

Maksymalna wysokość kary pieniężnej

Kodeks pracy wprowadza dwa limity. Po pierwsze, kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Po drugie, łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części (1/10) wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1-3 KP (m.in. zaliczek, należności egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych). Oznacza to, że nawet przy wielu przewinieniach pracodawca nie może w danym miesiącu potrącić z tego tytułu więcej niż 1/10 wynagrodzenia netto pracownika.

Procedura nałożenia kary i terminy

Przed nałożeniem kary pracodawca powinien wysłuchać pracownika (art. 109 § 2 KP). Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku ani po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia (art. 109 § 1 KP). O ukaraniu pracodawca zawiadamia pracownika na piśmie, wskazując rodzaj naruszenia, datę i pouczając o prawie wniesienia sprzeciwu. Wpływy z kar pieniężnych przeznacza się na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 108 § 4 KP).

Sprzeciw i droga sądowa

Jeżeli pracownik uważa karę za zastosowaną z naruszeniem prawa, może w ciągu 7 dni od zawiadomienia wnieść sprzeciw (art. 112 KP). O uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu decyduje pracodawca po rozpatrzeniu stanowiska reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej. Nieodrzucenie sprzeciwu w ciągu 14 dni jest równoznaczne z jego uwzględnieniem. Pracownik, który wniósł sprzeciw, może w ciągu 14 dni od zawiadomienia o jego odrzuceniu wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej kary. W razie uwzględnienia sprzeciwu lub uchylenia kary przez sąd pracodawca zwraca pracownikowi równowartość potrąconej kary pieniężnej.