Jak bronić firmy w sprawie o nielegalne zatrudnianie cudzoziemców?
Prawo pracy · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Powierzenie pracy cudzoziemcowi bez wymaganych zezwoleń i bez legalnego pobytu naraża pracodawcę na dotkliwe sankcje. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje nowa ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, która podniosła kary i poszerzyła uprawnienia kontrolne. Obrona firmy w takiej sprawie opiera się na wykazaniu należytej staranności i dobrej wiary pracodawcy. Poniżej wyjaśniamy realne kroki.
Aktualne ramy prawne zatrudniania cudzoziemców
Legalne powierzenie pracy cudzoziemcowi spoza UE wymaga zwykle ważnego tytułu pobytowego oraz odpowiedniego zezwolenia na pracę albo oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy wpisanego do ewidencji. Od 1 czerwca 2025 r. zasady te reguluje ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (zastąpiła ona w tym zakresie wcześniejsze przepisy ustawy o promocji zatrudnienia). Pracodawca ma obowiązek przechowywać kopię dokumentu pobytowego cudzoziemca przez cały okres zatrudnienia. Kontrole prowadzą Państwowa Inspekcja Pracy oraz Straż Graniczna.
Sankcje - co się zmieniło w 2025 r.
Nowa ustawa istotnie zaostrzyła kary. Grzywna dla podmiotu powierzającego pracę nielegalnie może wynieść od 3 000 do 50 000 zł, a przy działaniu umyślnym przewidziano podwyższone minimalne stawki liczone za każdego cudzoziemca. Inspektorzy pracy uzyskali możliwość nakładania mandatu karnego do 10 000 zł bez kierowania sprawy do sądu. Cudzoziemcowi wykonującemu pracę nielegalnie grozi grzywna 1 000 zł. Wcześniejsze, niższe widełki (od 1 000 zł) są już nieaktualne - to istotna zmiana w stosunku do dawnego stanu prawnego.
Audyt zgodności i należyta staranność
Najlepszą obroną jest profilaktyka. Audyt zgodności pozwala sprawdzić, czy każdy zatrudniony cudzoziemiec ma ważny tytuł pobytowy oraz właściwe zezwolenie lub wpisane oświadczenie, czy dokumenty są przechowywane i aktualizowane przed upływem ważności. Dokumentowanie tych czynności - kopii dokumentów, oświadczeń, wniosków o zezwolenia, korespondencji z urzędami - buduje materiał, który w razie kontroli świadczy o dobrej wierze pracodawcy i braku zamiaru naruszenia prawa.
Linia obrony w postępowaniu
Najczęstsze pytania
Jakie grzywny grożą za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca od 2025 r.?
Na podstawie ustawy z 20 marca 2025 r. (obowiązującej od 1 czerwca 2025 r.) grzywna dla pracodawcy wynosi od 3 000 do 50 000 zł, przy umyślności z podwyższonymi stawkami minimalnymi za każdego cudzoziemca. Inspektor PIP może nałożyć mandat do 10 000 zł. Cudzoziemcowi grozi grzywna 1 000 zł.
Czy pracodawca odpowiada, jeśli nie wiedział o nielegalnym statusie?
Wykazanie braku świadomości i dochowanie należytej staranności (sprawdzenie i przechowywanie dokumentów pobytowych oraz zezwoleń) może ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność, zwłaszcza gdy cudzoziemiec posłużył się sfałszowanymi dokumentami. Dlatego dokumentowanie weryfikacji jest kluczowe.
Jak prawidłowo zweryfikować legalność pracy cudzoziemca?
Należy ustalić tytuł pobytowy (wiza, karta pobytu, status w innym państwie UE w odpowiednich przypadkach), uzyskać ważne zezwolenie na pracę lub wpisać oświadczenie do ewidencji, a kopie dokumentów przechowywać przez cały okres zatrudnienia i monitorować daty ważności.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę