Co grozi za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców?

Powierzenie pracy cudzoziemcowi bez wymaganego zezwolenia lub bez zalegalizowanego pobytu jest naruszeniem przepisów o zatrudnianiu cudzoziemców i może skończyć się dotkliwą karą grzywny dla pracodawcy. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, która zaostrzyła sankcje i zmieniła sposób ich naliczania. Dla firm korzystających z pracowników z zagranicy oznacza to konieczność starannej weryfikacji dokumentów jeszcze przed dopuszczeniem cudzoziemca do pracy.

Kiedy zatrudnienie cudzoziemca jest nielegalne

Co do zasady obywatele Polski, Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii mogą pracować bez zezwolenia. Obywatele państw trzecich potrzebują legalnego tytułu pobytowego (np. wizy uprawniającej do pracy lub zezwolenia na pobyt) oraz, jeśli przepisy tego wymagają, zezwolenia na pracę albo oświadczenia o powierzeniu pracy wpisanego do ewidencji. Powierzenie pracy uznaje się za nielegalne m.in. wtedy, gdy cudzoziemiec nie ma ważnego tytułu pobytowego, gdy pracuje bez wymaganego zezwolenia, gdy warunki pracy są inne niż wskazane w zezwoleniu, albo gdy nie zawarto wymaganej umowy na piśmie. Należy pamiętać, że sama wiza turystyczna nie uprawnia do podjęcia zatrudnienia.

Jakie kary grożą pracodawcy

Nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny. Po zmianach z 2025 r. grzywna wynosi co do zasady od 3.000 zł do 50.000 zł, a jej wysokość jest naliczana proporcjonalnie do liczby cudzoziemców, którym powierzono pracę z naruszeniem przepisów. Oznacza to, że przy kilku osobach kara może się zsumować do bardzo wysokiej kwoty. Niezależnie od grzywny pracodawca może ponieść dalsze konsekwencje, takie jak obowiązek pokrycia kosztów wynikających z zatrudnienia oraz utrudnienia przy ubieganiu się o kolejne zezwolenia. Dokładne kwoty i tryb postępowania zależą od okoliczności sprawy, dlatego warto sprawdzać aktualne brzmienie przepisów.

Odpowiedzialność cudzoziemca

Sankcje dotyczą nie tylko pracodawcy. Cudzoziemiec, który świadomie wykonuje pracę nielegalnie, również może odpowiadać jak za wykroczenie i być ukarany grzywną. W tle pozostaje ryzyko utraty legalności pobytu, a w skrajnych przypadkach zobowiązania do powrotu. Z tego względu na legalności zatrudnienia zależy obu stronom.