Odpowiedzialność za naruszenie przepisów Kodeksu pracy - co grozi pracodawcy?
Prawo pracy · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Naruszenie przepisów prawa pracy może rodzić różne rodzaje odpowiedzialności. W praktyce najczęściej chodzi o wykroczenia przeciwko prawom pracownika (art. 281-283 Kodeksu pracy), za które grozi grzywna, a w poważniejszych sprawach - o odpowiedzialność karną z Kodeksu karnego. Warto rozróżnić te dwa reżimy, bo dotyczą innych czynów, innych organów i innych sankcji. Obowiązki pracodawcy egzekwuje przede wszystkim Państwowa Inspekcja Pracy.
Wykroczenia przeciwko prawom pracownika
Kodeks pracy w dziale trzynastym (art. 281-283) wymienia wykroczenia takie jak: zawieranie umów cywilnoprawnych w warunkach właściwych dla stosunku pracy, niepotwierdzanie na piśmie warunków umowy, bezpodstawne wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy, niewypłacanie w terminie wynagrodzenia, nieudzielanie urlopu czy naruszanie przepisów o czasie pracy. Za te wykroczenia grozi grzywna od 1000 zł do 30 000 zł. Również naruszenie przepisów BHP przez osobę odpowiedzialną jest wykroczeniem zagrożonym grzywną w tym przedziale (art. 283 KP).
Kiedy naruszenie staje się przestępstwem
Cięższe naruszenia praw pracowniczych są przestępstwami z Kodeksu karnego. Złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika wynikających ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego podlega karze z art. 218 KK. Niezgłoszenie wypadku przy pracy lub naruszenie obowiązku zapewnienia bezpiecznych warunków, narażające pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jest przestępstwem z art. 220 KK, zagrożonym karą pozbawienia wolności do 3 lat. To tu pojawia się obrona w klasycznym, karnym znaczeniu.
Rola pełnomocnika i obrońcy
W sprawach o wykroczenia i przestępstwa przeciwko prawom pracownika rola prawnika zależy od reżimu. W sprawach wykroczeniowych i karnych pracodawca (lub osoba działająca w jego imieniu) może korzystać z obrońcy, a w sprawie o przestępstwo - z prawa do obrony i obrońcy z urzędu, jeśli nie stać go na pełnomocnika. Po stronie pracownika prawnik występuje natomiast w sporach przed sądem pracy (np. o przywrócenie do pracy, odszkodowanie, zaległe wynagrodzenie) na gruncie procedury cywilnej. Kluczowe jest właściwe ustalenie, czy sprawa toczy się jako spór cywilny, postępowanie wykroczeniowe czy karne.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi pracodawcy za naruszenie praw pracownika?
Za wykroczenia z art. 281-283 Kodeksu pracy grozi grzywna od 1000 zł do 30 000 zł, nakładana m.in. przez sąd lub w drodze mandatu inspektora PIP. Cięższe czyny mogą być przestępstwami z art. 218 lub 220 KK.
Kto kontroluje przestrzeganie prawa pracy?
Państwowa Inspekcja Pracy. Inspektorzy PIP mogą prowadzić kontrole, nakładać mandaty oraz kierować wnioski o ukaranie do sądu. PIP pełni też rolę oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
Kiedy naruszenie BHP jest przestępstwem, a kiedy wykroczeniem?
Samo nieprzestrzeganie przepisów BHP to zwykle wykroczenie z art. 283 KP (grzywna). Jeśli jednak naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jest to przestępstwo z art. 220 KK, zagrożone karą do 3 lat.
Czy pracownik może dochodzić swoich praw bez prawnika?
Tak, może samodzielnie wnieść pozew do sądu pracy, a w wielu sprawach pracowniczych jest zwolniony z części opłat. Pomoc prawnika zwiększa jednak szanse na skuteczne dochodzenie roszczeń, zwłaszcza przy zawiłych sporach.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę