Przestępstwa przeciwko porządkowi konstytucyjnemu - jak działa obrona?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Pojęcie „przestępstw przeciwko porządkowi konstytucyjnemu” bywa używane potocznie i mylone z różnymi czynami. W polskim Kodeksie karnym najbliższe mu są przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (rozdział XVII), takie jak zamach stanu czy zdrada. Odrębną kategorię stanowią przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (rozdział XXXII), do których należą m.in. udział w zbiegowisku, nawoływanie do nienawiści czy udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Warto te grupy rozróżniać, bo decydują o powadze zarzutu i linii obrony.
Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (rozdział XVII)
Najpoważniejsze czyny godzące w ustrój i bezpieczeństwo państwa to m.in. zamach mający na celu pozbawienie niepodległości lub oderwanie części terytorium (art. 127 k.k.), zamach stanu zmierzający do usunięcia konstytucyjnego organu RP przemocą (art. 128 k.k.) oraz zdrada dyplomatyczna i szpiegostwo (art. 129-130 k.k.). Są to zbrodnie zagrożone surowymi karami pozbawienia wolności, w tym karą 25 lat lub dożywociem w najcięższych wariantach.
Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (rozdział XXXII)
W praktyce częściej spotykane są zarzuty z rozdziału XXXII: czynny udział w zbiegowisku, którego uczestnicy dopuszczają się gwałtownego zamachu (art. 254 k.k.), publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa lub do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych (art. 255-256 k.k.), znieważenie grupy lub osoby z takich powodów (art. 257 k.k.) oraz udział w zorganizowanej grupie albo związku przestępczym (art. 258 k.k.). To właśnie tu sytuują się sprawy związane ze zgromadzeniami i protestami.
Zgromadzenia i protesty a granice prawa
Wolność zgromadzeń gwarantuje art. 57 Konstytucji oraz ustawa Prawo o zgromadzeniach. Sam udział w pokojowym proteście nie jest przestępstwem - karalny jest dopiero czynny udział w zbiegowisku dopuszczającym się gwałtownego zamachu (art. 254 k.k.) albo nawoływanie do przemocy czy nienawiści. Linia obrony często polega na wykazaniu pokojowego charakteru działania oskarżonego i odróżnieniu legalnego korzystania z wolności słowa od czynów zabronionych.
Na czym polega obrona w takich sprawach
Najczęstsze pytania
Czym różnią się przestępstwa przeciwko państwu od przeciw porządkowi publicznemu?
Przestępstwa przeciwko RP (rozdział XVII k.k.) godzą w ustrój i bezpieczeństwo państwa - to np. zamach stanu (art. 128) czy zdrada (art. 129-130). Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (rozdział XXXII, art. 254-258) dotyczą zbiegowisk, nawoływania do nienawiści czy grup przestępczych i są zwykle łagodniej zagrożone.
Czy udział w proteście jest przestępstwem?
Nie. Wolność zgromadzeń chroni art. 57 Konstytucji. Karalny jest dopiero czynny udział w zbiegowisku dopuszczającym się gwałtownego zamachu (art. 254 k.k.) lub nawoływanie do przemocy bądź nienawiści. Pokojowy udział w zgromadzeniu nie jest czynem zabronionym.
Jaka kara grozi za zamach stanu?
Czyny z art. 127-128 k.k. (zamach na niepodległość, integralność terytorialną lub usunięcie konstytucyjnego organu przemocą) są zbrodniami zagrożonymi karą pozbawienia wolności nawet do 25 lat albo dożywociem w najcięższych przypadkach.
Powiązane poradniki
- Przestępstwa przeciwko zdrowiu w Polsce - rodzaje, kary i jak się chronić
- Czym różni się przestępstwo od wykroczenia? Definicje, kary i tryb postępowania
- Przestępstwo umyślne a nieumyślne - czym jest zamiar w prawie karnym?
- Prawnik od prawa karnego wykonawczego - czym się zajmuje i kiedy pomaga skazanemu?
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę