Groźby karalne (art. 190 KK) – jak wygląda obrona?

Groźba karalna to jedno z przestępstw przeciwko wolności. Zgodnie z art. 190 § 1 Kodeksu karnego karze podlega ten, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba ta wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Po nowelizacji obowiązującej od 1 października 2023 r. czyn ten zagrożony jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (wcześniej górna granica wynosiła 2 lata). Co istotne dla strategii obrony: ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 190 § 2 KK), więc bez złożenia takiego wniosku postępowanie nie może się toczyć.

Kiedy obawa jest "uzasadniona"

Sedno sprawy o groźbę karalną sprowadza się do oceny, czy obawa pokrzywdzonego była uzasadniona. Sąd nie bada wyłącznie subiektywnych odczuć ofiary ani rzeczywistego zamiaru sprawcy, lecz stosuje kryterium zobiektywizowane: czy przeciętny człowiek w danych okolicznościach mógłby poczuć realną obawę spełnienia groźby. Znaczenie mają treść i forma wypowiedzi, relacja między stronami, wcześniejsze zdarzenia oraz kontekst sytuacyjny. Dla bytu przestępstwa nie jest konieczne, by sprawca faktycznie miał możliwość lub zamiar zrealizowania groźby — wystarczy, że wzbudziła ona uzasadnioną obawę. To rozróżnienie bywa kluczowe: agresywna wypowiedź rzucona w trakcie kłótni nie zawsze spełnia znamiona czynu z art. 190 KK.

Realne kierunki obrony

W praktyce obrona w sprawach o groźbę karalną koncentruje się na kilku liniach. Po pierwsze, podważenie tego, że obawa była uzasadniona — np. przez wykazanie, że wypowiedź miała charakter emocjonalny, żartobliwy lub była elementem ostrej wymiany zdań, a nie realną zapowiedzią przestępstwa. Po drugie, kwestionowanie treści i kontekstu groźby na podstawie zgromadzonych dowodów. Po trzecie, w sprawach granicznych wykazanie, że zachowanie nie wyczerpało znamion przestępstwa, lecz co najwyżej naruszenia o charakterze cywilnoprawnym lub wykroczenia. Każda linia obrony musi opierać się na faktach konkretnej sprawy — nie istnieje uniwersalna recepta gwarantująca określony wynik.

Znaczenie dowodów i pomocy prawnej

Dowody — nagrania, wiadomości tekstowe, e-maile, zrzuty ekranu, zeznania świadków — pozwalają odtworzyć treść i kontekst wypowiedzi. Należy pamiętać, że dopuszczalność i wiarygodność takich materiałów ocenia sąd, a samodzielne nagrywanie rozmów wiąże się z odrębnymi ograniczeniami prawnymi. Wczesny kontakt z adwokatem lub radcą prawnym pozwala właściwie zabezpieczyć materiał dowodowy i zaplanować linię obrony. W sprawach groźb składanych przez internet zastosowanie znajduje ten sam art. 190 KK — forma przekazu (osobiście, telefonicznie, online) nie zmienia kwalifikacji prawnej.