Jaka kara grozi za groźbę karalną?

Zgodnie z art. 190 § 1 KK groźba karalna jest zagrożona grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Konkretny wymiar zależy od okoliczności czynu, stopnia winy i sytuacji sprawcy ocenianych przez sąd.

Czy groźba musi być wypowiedziana, by była karalna?

Nie. Groźba karalna może być wyrażona w dowolnej formie: słownie, na piśmie, gestem, a także przez internet czy SMS. Liczy się to, że zapowiada popełnienie przestępstwa i wzbudza u adresata uzasadnioną obawę spełnienia.

Czy żart może być uznany za groźbę karalną?

Zależy to od odbioru wypowiedzi i kontekstu. Jeśli słowa obiektywnie nie mogły wzbudzić uzasadnionej obawy spełnienia, znamiona przestępstwa nie są wypełnione. Linia obrony oparta na żartowym lub hiperbolicznym charakterze wypowiedzi bywa skuteczna, ale wymaga poparcia dowodami.

Czy sprawa o groźby zawsze toczy się tylko na wniosek pokrzywdzonego?

Co do zasady tak, ale od 1 października 2023 r. art. 12 § 4 KPK pozwala prowadzić postępowanie mimo braku wniosku - m.in. gdy jego brak wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo gdy przemawia za tym interes publiczny.

Jakie są linie obrony w sprawach o groźby karalne (art. 190 KK)?

Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl

Groźba karalna to przestępstwo z art. 190 Kodeksu karnego. Karze podlega ten, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Kluczowe jest więc nie to, czy sprawca rzeczywiście zamierzał groźbę zrealizować, lecz czy u pokrzywdzonego powstała realna, obiektywnie uzasadniona obawa. To właśnie wokół tej przesłanki budowane są najczęstsze linie obrony.

Znamiona groźby karalnej

Aby przypisać sprawcy odpowiedzialność z art. 190 § 1 KK, muszą wystąpić łącznie: zapowiedź popełnienia przestępstwa na szkodę adresata lub osoby mu najbliższej oraz wzbudzenie u tej osoby uzasadnionej obawy spełnienia. Obawę ocenia się z uwzględnieniem zarówno odczuć pokrzywdzonego (element subiektywny), jak i tego, czy przeciętny, rozsądny człowiek w danych okolicznościach poczułby się zagrożony (element obiektywny). Groźba może być wyrażona słownie, na piśmie, gestem, a także drogą elektroniczną; może też zostać przekazana za pośrednictwem osoby trzeciej.

Najczęstsze linie obrony

Pierwsza linia obrony to wykazanie braku uzasadnionej obawy - argument, że wypowiedź obiektywnie nie mogła wzbudzić realnego lęku (np. padła w trakcie kłótni, miała charakter emocjonalnego wybuchu bez realnej groźby). Druga to błędna interpretacja wypowiedzi - twierdzenie, że słowa wyrwano z kontekstu, były żartem, hiperbolą lub zostały opacznie zrozumiane. Pomocne bywa też wskazanie na wcześniejsze relacje stron i kontekst sytuacyjny. Obrona koncentruje się na kontekście i odbiorze wypowiedzi, ponieważ to one decydują o bycie znamienia 'uzasadnionej obawy'.

Znaczenie dowodów

W sprawach o groźby dowody przesądzają o wyniku. Istotne mogą być: nagrania rozmów, wiadomości tekstowe i korespondencja elektroniczna (pokazujące ton i kontekst), zeznania świadków zdarzenia oraz dokumentacja chronologii kontaktów stron. Materiał taki pozwala odtworzyć rzeczywisty przebieg wydarzeń i ocenić, czy obawa pokrzywdzonego była uzasadniona. Brak wiarygodnych dowodów na realność groźby może prowadzić do umorzenia postępowania lub uniewinnienia.

Kara i tryb ścigania

Za groźbę karalną z art. 190 § 1 KK grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (wymiar został podwyższony - wcześniej górna granica wynosiła 2 lata). Przestępstwo to jest co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Należy jednak pamiętać, że od 1 października 2023 r. obowiązuje art. 12 § 4 Kodeksu postępowania karnego, który w określonych sytuacjach (m.in. gdy brak wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem lub gdy przemawia za tym interes publiczny) pozwala prowadzić postępowanie mimo braku wniosku.

Najczęstsze pytania

Jaka kara grozi za groźbę karalną?
Zgodnie z art. 190 § 1 KK groźba karalna jest zagrożona grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Konkretny wymiar zależy od okoliczności czynu, stopnia winy i sytuacji sprawcy ocenianych przez sąd.
Czy groźba musi być wypowiedziana, by była karalna?
Nie. Groźba karalna może być wyrażona w dowolnej formie: słownie, na piśmie, gestem, a także przez internet czy SMS. Liczy się to, że zapowiada popełnienie przestępstwa i wzbudza u adresata uzasadnioną obawę spełnienia.
Czy żart może być uznany za groźbę karalną?
Zależy to od odbioru wypowiedzi i kontekstu. Jeśli słowa obiektywnie nie mogły wzbudzić uzasadnionej obawy spełnienia, znamiona przestępstwa nie są wypełnione. Linia obrony oparta na żartowym lub hiperbolicznym charakterze wypowiedzi bywa skuteczna, ale wymaga poparcia dowodami.
Czy sprawa o groźby zawsze toczy się tylko na wniosek pokrzywdzonego?
Co do zasady tak, ale od 1 października 2023 r. art. 12 § 4 KPK pozwala prowadzić postępowanie mimo braku wniosku - m.in. gdy jego brak wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo gdy przemawia za tym interes publiczny.

Podstawa prawna i źródła

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.

Masz podobną sprawę?

Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.

Zgłoś sprawę