Naruszenie przepisów o bezpieczeństwie żywności — jak bronić się przed zarzutami?
Prawo gospodarcze i firmy · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Przedsiębiorcy z branży spożywczej podlegają rozbudowanym wymogom dotyczącym bezpieczeństwa żywności. Naruszenie tych przepisów może skutkować karami pieniężnymi, decyzjami sanitarnymi, a w poważnych przypadkach odpowiedzialnością karną. Jeśli firma staje wobec zarzutów po kontroli, skuteczna obrona opiera się przede wszystkim na wykazaniu, że działała zgodnie z prawem i dochowała należytych procedur. Poniżej wyjaśniamy, jakie przepisy mają tu znaczenie i jakie argumenty obronne są realne.
Podstawy prawne bezpieczeństwa żywności
System opiera się na przepisach unijnych i krajowych. Kluczowe są: rozporządzenie (WE) nr 178/2002 (ogólne prawo żywnościowe), rozporządzenie (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych oraz rozporządzenie (UE) 2017/625 dotyczące kontroli urzędowych. W prawie polskim podstawą jest ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Kontrole prowadzą organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Sanepid) oraz, w zakresie produkcji zwierzęcej, Inspekcja Weterynaryjna. Przedsiębiorca odpowiada za to, by żywność wprowadzana do obrotu była bezpieczna i prawidłowo oznakowana.
Najczęstsze rodzaje naruszeń
Do typowych nieprawidłowości należą: wprowadzanie do obrotu żywności zanieczyszczonej lub zepsutej, nieprawidłowe znakowanie (błędna lista składników, brak informacji o alergenach, mylące dane o wartości odżywczej), uchybienia w zakresie higieny i warunków przechowywania, braki w dokumentacji systemu HACCP oraz niedostateczne przeszkolenie personelu. Część tych naruszeń kwalifikuje się jako delikty administracyjne karane pieniężnie, inne mogą prowadzić do decyzji o wstrzymaniu produkcji czy wycofaniu produktu z rynku.
Realne strategie obrony
Najmocniejszą linią obrony jest wykazanie zgodności z obowiązującymi przepisami i dochowania należytej staranności. W praktyce oznacza to przedstawienie udokumentowanych procedur (system HACCP, wewnętrzna kontrola jakości, badania laboratoryjne, szkolenia pracowników), które dowodzą, że przedsiębiorca działał prawidłowo. Pomocne bywa zakwestionowanie prawidłowości czynności kontrolnych — np. metod pobrania i przechowywania próbek — oraz opinie biegłych z zakresu technologii żywności. Jeżeli uchybienie wynikało z okoliczności obiektywnie niezależnych od firmy albo nie stwarzało realnego zagrożenia dla zdrowia, może to wpłynąć na obniżenie sankcji. Warto pamiętać, że od decyzji administracyjnej organu inspekcji przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.
Najczęstsze pytania
Jakie kary grożą za naruszenie przepisów o bezpieczeństwie żywności?
W zależności od czynu mogą to być administracyjne kary pieniężne nakładane przez organy inspekcji, decyzje o wstrzymaniu produkcji lub wycofaniu produktu z obrotu, a w poważnych przypadkach odpowiedzialność karna. Wysokość kar pieniężnych zależy od rodzaju i wagi naruszenia oraz od przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Czy mogę odwołać się od decyzji Sanepidu?
Tak. Od decyzji organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, a po jego rozpatrzeniu skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Warto skorzystać z pomocy prawnika przy formułowaniu zarzutów odwołania.
Czy mała firma jest traktowana łagodniej niż duża?
Skala działalności i wcześniejsze naruszenia bywają brane pod uwagę przy wymiarze kary administracyjnej, ale obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa żywności dotyczy każdego przedsiębiorcy. Nie istnieje odrębny, łagodniejszy katalog obron zarezerwowany wyłącznie dla małych firm.
Co najlepiej zrobić zaraz po kontroli zakończonej zarzutami?
Zabezpieczyć całą dokumentację (HACCP, badania, szkolenia, protokół kontroli), nie modyfikować jej zapisów i jak najszybciej skonsultować się z prawnikiem oraz w razie potrzeby z biegłym z zakresu technologii żywności, aby przygotować odwołanie w terminie.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę