Brak wypłaty wynagrodzenia: jakie masz prawa i co możesz zrobić?

Terminowa wypłata wynagrodzenia to jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy. Zgodnie z art. 85 i art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy pensja powinna być wypłacana co najmniej raz w miesiącu, w stałym, ustalonym z góry terminie, nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca. Jeśli pracodawca spóźnia się z wypłatą lub w ogóle jej nie realizuje, pracownik nie jest bezradny: prawo daje mu kilka konkretnych narzędzi, od rozwiązania umowy z winy pracodawcy, przez skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, po pozew do sądu pracy.

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy

Brak wypłaty wynagrodzenia może zostać uznany za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy. W takiej sytuacji pracownik ma prawo rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 1[1] Kodeksu pracy. Oświadczenie musi mieć formę pisemną i wskazywać przyczynę uzasadniającą rozwiązanie. Warto je doręczyć w sposób, który pozwoli udowodnić jego złożenie, np. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Rozwiązanie umowy w tym trybie nie zamyka drogi do roszczeń: pracownikowi przysługuje od pracodawcy odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (przy umowach na czas określony i na okres próbny – w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie dłużej jednak niż za okres wypowiedzenia). Trzeba jednak pamiętać, że jeśli pracodawca uzna rozwiązanie za bezpodstawne, może domagać się przed sądem pracy odszkodowania od pracownika – dlatego decyzję warto poprzeć dowodami na faktyczny brak wypłaty.

Skarga do Państwowej Inspekcji Pracy

Pracownik może zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Skargę można złożyć pisemnie, elektronicznie lub ustnie do protokołu, a inspektor pracy ma obowiązek nie ujawniać, że kontrola jest następstwem konkretnej skargi (art. 44 ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). W razie stwierdzenia, że wynagrodzenie nie zostało wypłacone, inspektor może wydać nakaz płatniczy zobowiązujący pracodawcę do wypłaty należnego wynagrodzenia – taki nakaz podlega natychmiastowemu wykonaniu. Niewypłacanie wynagrodzenia stanowi też wykroczenie przeciwko prawom pracownika z art. 282 § 1 Kodeksu pracy, zagrożone grzywną od 1 000 do 30 000 zł. Złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika może ponadto wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 218 § 1a Kodeksu karnego.

Pozew do sądu pracy i odsetki