Jazda po alkoholu – jak wygląda obrona w sprawie z art. 178a KK?

Prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu jest w Polsce karane na dwóch poziomach. Stan po użyciu alkoholu – stężenie od 0,2‰ do 0,5‰ we krwi (lub odpowiednio 0,1–0,25 mg/l w wydychanym powietrzu) – to wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń. Stan nietrzeźwości, czyli powyżej 0,5‰ we krwi (powyżej 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu), to już przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Linia obrony w obu przypadkach wygląda inaczej, dlatego pierwszym krokiem jest prawidłowe ustalenie stężenia i kwalifikacji czynu.

Aktualne kary za przestępstwo z art. 178a KK

Po nowelizacji obowiązującej od 1 października 2023 r. przestępstwo z art. 178a § 1 KK zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3 (wcześniej górna granica wynosiła 2 lata). Sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres co najmniej 3 lat (do 15 lat) oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym w wysokości co najmniej 5 000 zł. Od marca 2024 r., przy stężeniu od 1,5‰ (lub spowodowaniu wypadku), obowiązkowy jest przepadek pojazdu albo jego równowartości. Recydywiści podlegają surowszej karze (od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności).

Warunkowe umorzenie postępowania

Dla wielu sprawców, zwłaszcza wcześniej niekaranych, najkorzystniejszym rozstrzygnięciem jest warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 i 67 KK). Pozwala uniknąć wyroku skazującego – sprawca pozostaje osobą niekaraną – przy jednoczesnym poddaniu go próbie na okres od roku do 3 lat oraz orzeczeniu środków (np. zakazu prowadzenia, świadczenia pieniężnego). Warunkiem jest m.in. brak uprzedniej karalności za przestępstwo umyślne, nieznaczna społeczna szkodliwość czynu i niebudząca wątpliwości wina. Sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie, dlatego sposób przedstawienia okoliczności ma realne znaczenie.

Linie obrony i podważanie wyniku badania

W praktyce obrona koncentruje się na: kwestionowaniu prawidłowości pomiaru (legalizacja i kalibracja urządzenia, zachowanie odstępu między pomiarami, warunki badania), żądaniu badania krwi jako dokładniejszej metody niż analizator wydechu, badaniu, czy oskarżony faktycznie prowadził pojazd w ruchu, oraz przedstawianiu okoliczności łagodzących. Trzeba jednak zachować ostrożność: "łagodzące" argumenty w rodzaju jazdy w słabo zaludnionym obszarze czy niskiego stężenia nie wyłączają odpowiedzialności – mogą jedynie wpłynąć na wymiar kary lub na decyzję o warunkowym umorzeniu. Doświadczony obrońca pomaga ocenić, która linia ma w danej sprawie szansę powodzenia.