Kiedy prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu jest przestępstwem?

Granica między wykroczeniem a przestępstwem w jeździe po alkoholu przebiega w Polsce przy 0,5 promila alkoholu we krwi. Zgodnie z art. 115 § 16 Kodeksu karnego stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila (lub 0,25 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza). Prowadzenie pojazdu w takim stanie to przestępstwo z art. 178a § 1 KK. Niższe stężenie - od 0,2 do 0,5 promila - to "stan po użyciu alkoholu" i odpowiedzialność za wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń.

Wykroczenie czy przestępstwo - dwa progi

Stan po użyciu alkoholu (0,2-0,5 promila) jest wykroczeniem. Za prowadzenie pojazdu mechanicznego w tym stanie art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń przewiduje karę aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 zł, a sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Stan nietrzeźwości (powyżej 0,5 promila) to przestępstwo z art. 178a § 1 KK, zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3. Do tego dochodzą obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów (co najmniej 3 lata) oraz świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym w wysokości od 5000 do 60 000 zł.

Przepadek pojazdu i recydywa

Od 14 marca 2024 r. obowiązują surowsze sankcje. Przy stężeniu od 1,5 promila (lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu) sąd orzeka przepadek pojazdu albo jego równowartości. Jeśli pojazd nie należy wyłącznie do sprawcy (np. jest leasingowany, służbowy lub wspólny z małżonkiem), zamiast konfiskaty orzeka się nawiązkę pieniężną. Recydywa jest karana ostrzej: sprawca, który ponownie prowadzi pojazd w stanie nietrzeźwości, mimo wcześniejszego prawomocnego skazania za podobny czyn (art. 178a § 4 KK), podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a zakaz prowadzenia pojazdów orzeka się wówczas dożywotnio.

Spowodowanie wypadku po alkoholu

Jeśli nietrzeźwy kierowca spowoduje wypadek drogowy (art. 177 KK) albo katastrofę, odpowiedzialność jest znacznie surowsza. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości jest tu okolicznością obciążającą z art. 178 KK, która nakazuje sądowi orzeczenie kary powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, nawet do górnej granicy zwiększonej o połowę. W praktyce oznacza to wieloletnie pozbawienie wolności, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów oraz obowiązek naprawienia szkody. Dokładny wymiar zależy od skutków wypadku (uszczerbek na zdrowiu, śmierć) i okoliczności - to zawsze ocena indywidualna sądu.