
Handel egzotycznymi zwierzętami - co grozi i jakie są obowiązki prawne?
Prawo administracyjne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Handel okazami zwierząt egzotycznych podlega w Polsce ścisłej reglamentacji prawnej. Nie chodzi tylko o etykę czy ochronę bioróżnorodności - obrót gatunkami chronionymi bez wymaganych zezwoleń może być przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności. Podstawą są przepisy unijne wdrażające konwencję CITES oraz polska ustawa o ochronie przyrody. Poniżej wyjaśniamy, jakie zasady obowiązują właścicieli i sprzedawców oraz co grozi za ich naruszenie.
CITES i unijne ramy prawne
Międzynarodowy obrót zagrożonymi gatunkami reguluje konwencja waszyngtońska (CITES). W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, jest ona stosowana przede wszystkim poprzez rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi. Przepisy te dzielą gatunki na załączniki (A, B, C, D) o różnym stopniu ochrony i co do zasady wymagają stosownych zezwoleń lub świadectw na handel międzynarodowy oraz na obrót wewnątrz UE okazami gatunków najściślej chronionych.
Obowiązki właściciela w Polsce
Posiadanie i obrót okazami gatunków chronionych w Polsce wiąże się z obowiązkami rejestracyjnymi i dokumentacyjnymi. Posiadacze niektórych żywych zwierząt gatunków wymienionych w przepisach CITES mają obowiązek zgłoszenia ich do rejestru prowadzonego przez starostę. Kupując zwierzę egzotyczne, należy zażądać dokumentów potwierdzających jego legalne pochodzenie (np. świadectwa CITES, dokumentu hodowlanego). Brak takich dokumentów powinien być sygnałem ostrzegawczym i może narazić nabywcę na odpowiedzialność oraz konfiskatę okazu.
Odpowiedzialność karna
Polska ustawa o ochronie przyrody przewiduje odpowiedzialność karną za nielegalny obrót gatunkami chronionymi. Zgodnie z art. 128a tej ustawy, kto handluje okazami gatunków podlegających ochronie na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w liczbie większej niż nieznaczna, w warunkach lub w sposób wpływający na zachowanie właściwego stanu ochrony gatunku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. Odrębnie, art. 128 ustawy penalizuje m.in. przewożenie przez granicę UE okazów bez wymaganego zezwolenia. Sąd może orzec także przepadek okazów.
Najczęstsze pytania
Czy posiadanie zwierzęcia egzotycznego jest w Polsce legalne?
Zależy od gatunku. Wiele zwierząt egzotycznych można legalnie posiadać, o ile pochodzą z legalnego źródła i dopełniono obowiązków dokumentacyjnych oraz rejestracyjnych (np. zgłoszenia do rejestru prowadzonego przez starostę dla okazów objętych CITES). Posiadanie okazów najściślej chronionych bez wymaganych zezwoleń jest zakazane.
Jaka kara grozi za nielegalny handel chronionymi gatunkami?
Za umyślny handel okazami gatunków chronionych w warunkach z art. 128a ustawy o ochronie przyrody grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Przy działaniu nieumyślnym - grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat. Sąd może też orzec przepadek okazów.
Jak zgłosić podejrzenie nielegalnego handlu dzikimi zwierzętami?
Podejrzenie nielegalnego obrotu można zgłosić policji, Straży Granicznej (w przypadku przewozu przez granicę), Inspekcji Weterynaryjnej lub regionalnej dyrekcji ochrony środowiska. W razie przestępstwa można złożyć zawiadomienie o podejrzeniu jego popełnienia w prokuraturze lub na policji.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę