Nielegalny podsłuch — co grozi i jak broni się obrońca?

Urządzenia do podsłuchu są łatwo dostępne, ale ich użycie szybko może przekroczyć granicę prawa. Kluczowe jest rozróżnienie: nagrywanie rozmowy, w której samemu się uczestniczy, to inna sytuacja niż instalowanie podsłuchu, by przechwycić cudzą, prywatną komunikację. To drugie jest przestępstwem.

Podstawa karna: art. 267 Kodeksu karnego

Zgodnie z art. 267 § 1 KK karze podlega ten, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej. Z kolei art. 267 § 3 KK penalizuje zakładanie lub posługiwanie się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem w celu uzyskania informacji, do której sprawca nie jest uprawniony. Grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 267 § 5 KK). Prawo do prywatności i ochrony komunikacji chronią też art. 47 i art. 49 Konstytucji RP.

Kiedy nagranie jest legalne

Co do zasady uczestnik rozmowy może ją nagrać — utrwala wtedy informację, w której sam bierze udział, więc nie "uzyskuje informacji dla niego nieprzeznaczonej". Inaczej jest, gdy ktoś nagrywa cudzą rozmowę, w której nie uczestniczy, albo zakłada podsłuch w cudzym mieszkaniu czy aucie — to działanie bezprawne. Osobną kwestią jest dopuszczalność takiego nagrania jako dowodu w procesie cywilnym, którą sąd ocenia ad casum, ważąc prawo do prawdy i prawo do prywatności. Nagranie zdobyte przestępstwem zwykorzystane przeciwko sprawcy nie usuwa jego odpowiedzialności karnej.

Rola obrońcy

Obrońca koncentruje się na stronie podmiotowej (czy sprawca działał z zamiarem uzyskania nieprzeznaczonej dla niego informacji), na legalności i kompletności zabezpieczonych dowodów oraz na przesłankach ścigania (wymóg wniosku pokrzywdzonego). Bada też, czy posiadanie urządzenia w ogóle wiązało się z czynem zabronionym, bo samo posiadanie sprzętu, który ma legalne zastosowania, nie zawsze jest przestępstwem. W sprawach z udziałem czynności operacyjnych organów ścigania obrona weryfikuje, czy materiał uzyskano zgodnie z procedurą (m.in. kontrola operacyjna na podstawie ustaw kompetencyjnych i nadzoru sądu).