Co robi obrońca w sprawach o nielegalne użycie cudzych znaków towarowych?

Naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy może rodzić zarówno odpowiedzialność cywilną, jak i - w pewnych sytuacjach - karną. Linia obrony zależy od tego, w jakim trybie toczy się sprawa: czy chodzi o roszczenia cywilne właściciela znaku, czy o postępowanie karne związane z obrotem podrobionym towarem. W obu przypadkach rolą prawnika jest zweryfikowanie, czy do naruszenia rzeczywiście doszło, i czy klientowi przysługują argumenty wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność.

Podstawy prawne - prawo własności przemysłowej

W Polsce ochronę znaków towarowych reguluje ustawa Prawo własności przemysłowej (p.w.p.). Prawo ochronne na znak towarowy daje uprawnionemu wyłączność używania znaku w obrocie gospodarczym dla określonych towarów i usług. Naruszeniem jest bezprawne używanie w obrocie znaku identycznego lub podobnego dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Odpowiedzialność karną za oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym lub obrót takimi towarami przewiduje art. 305 p.w.p. - w typie podstawowym grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2, a w typie kwalifikowanym (stałe źródło dochodu, towar znacznej wartości) od 6 miesięcy do 5 lat.

Najczęstsze linie obrony

Obrońca lub pełnomocnik analizuje przede wszystkim, czy w ogóle istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd - bez tego trudno mówić o naruszeniu. Może wykazywać, że oznaczenia są dostatecznie różne, że znak powoda jest opisowy lub utracił zdolność odróżniającą, albo że klientowi przysługuje wcześniejsze prawo. W sprawach cywilnych istotne bywa też kwestionowanie samej ważności prawa ochronnego - można wnioskować o jego unieważnienie do Urzędu Patentowego RP, np. z powodu braku zdolności odróżniającej lub zgłoszenia w złej wierze. W sprawach karnych z art. 305 p.w.p. kluczowe jest wykazanie braku zamiaru oraz tego, że towar nie był oznaczony znakiem 'podrobionym' w rozumieniu ustawy.

Wyczerpanie prawa i legalny obrót oryginalnym towarem

Ważnym argumentem jest instytucja wyczerpania prawa ochronnego. Co do zasady, jeżeli towar oznaczony znakiem został wprowadzony do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego lub za jego zgodą, właściciel znaku nie może zakazać dalszej odsprzedaży tego konkretnego egzemplarza. Dlatego w sprawach dotyczących dystrybucji towarów oryginalnych obrona często opiera się na udokumentowaniu legalnego pochodzenia: fakturach, umowach, łańcuchu dostaw. Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach - wyczerpanie nie obejmuje m.in. sytuacji, gdy stan towaru po wprowadzeniu do obrotu uległ zmianie. Reklamowe używanie cudzego znaku przez odsprzedawcę bywa dozwolone, ale w granicach uczciwych praktyk.