Jak bronić się w sprawie o wprowadzanie do obrotu podrobionych produktów?

Wprowadzanie do obrotu towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym jest w Polsce przestępstwem ściganym z urzędu. Podstawą odpowiedzialności jest art. 305 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Karze podlega ten, kto w celu wprowadzenia do obrotu oznacza towary podrobionym znakiem towarowym (w tym podrobionym znakiem unijnym) lub takimi towarami obraca. Obrona w takiej sprawie opiera się przede wszystkim na podważeniu znamion czynu, a nie na ogólnych frazesach o staranności. W praktyce kluczowe są dwa pytania: czy oskarżony działał w celu wprowadzenia towaru do obrotu oraz czy obejmował świadomością, że znak jest podrobiony.

Co dokładnie penalizuje art. 305 Prawa własności przemysłowej

Przepis odróżnia trzy sytuacje. Typ podstawowy (art. 305 ust. 1) zagrożony jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Typ kwalifikowany (art. 305 ust. 3) dotyczy sprawcy, który z popełniania przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu albo dopuszcza się go w stosunku do towaru o znacznej wartości; grozi za to pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega samej grzywnie. Znaczenie ma więc nie tylko sam fakt obrotu, lecz skala działalności i wartość towaru. To rozróżnienie często przesądza o kwalifikacji prawnej i wymiarze kary.

Brak zamiaru i błąd co do autentyczności znaku

Przestępstwo z art. 305 jest umyślne, a typ podstawowy wymaga działania w celu wprowadzenia towaru do obrotu (zamiar kierunkowy). Jeżeli sprzedawca pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że towar jest oryginalny, może powoływać się na błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego (art. 28 Kodeksu karnego), co wyłącza umyślność. Linia obrony polega więc na wykazaniu, że oskarżony nie wiedział i przy zachowaniu rozsądnej staranności nie mógł wiedzieć, iż znak jest podrobiony. Pomocne są tu dowody współpracy z dostawcą i braku oczywistych sygnałów podróbki, takich jak rażąco zaniżona cena.

Dokumentacja pochodzenia towaru i łańcucha dostaw

Materialnym wsparciem obrony jest rzetelna dokumentacja: faktury zakupu, umowy, korespondencja handlowa, certyfikaty czy oświadczenia dostawcy o legalności towaru. Pozwala ona odtworzyć przejrzysty łańcuch dostaw i uprawdopodobnić dobrą wiarę przedsiębiorcy. Warto pamiętać, że samo posiadanie dokumentów nie zwalnia automatycznie z odpowiedzialności, ale w połączeniu z brakiem znamion zamiaru może prowadzić do umorzenia postępowania lub uniewinnienia. Obok odpowiedzialności karnej uprawniony do znaku może dochodzić roszczeń cywilnych z art. 296 Prawa własności przemysłowej, dlatego dokumentacja chroni także przed roszczeniami odszkodowawczymi.