Co robi obrońca w sprawach o błędy medyczne?

Sprawy o błąd medyczny rozgrywają się w Polsce na dwóch płaszczyznach: karnej i cywilnej. Pacjent (lub jego rodzina) może domagać się odszkodowania i zadośćuczynienia od lekarza, szpitala albo ubezpieczyciela, a niezależnie od tego prokurator może prowadzić postępowanie karne wobec lekarza. Rolą prawnika jest albo dochodzenie roszczeń poszkodowanego, albo obrona lekarza czy placówki. Poniżej wyjaśniamy, jakie przepisy mają tu zastosowanie. Tekst ma charakter ogólny i nie zastępuje porady w indywidualnej sprawie.

Czym jest błąd medyczny

Błąd w sztuce lekarskiej to postępowanie (działanie lub zaniechanie) w zakresie diagnozy lub terapii niezgodne z aktualną wiedzą medyczną i przyjętymi standardami, dostępnymi dla lekarza w danych okolicznościach. Samo wystąpienie powikłania nie oznacza jeszcze błędu - kluczowe jest wykazanie, że zachowanie odbiegało od należytej staranności oraz że istnieje związek przyczynowy między tym zachowaniem a szkodą pacjenta. Dlatego w praktyce centralne znaczenie ma opinia biegłego z danej specjalizacji medycznej.

Odpowiedzialność karna lekarza

W zależności od skutku zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu karnego: art. 155 KK (nieumyślne spowodowanie śmierci, kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności), art. 156 KK (ciężki uszczerbek na zdrowiu) oraz art. 157 KK (lżejszy uszczerbek). Lekarza może też dotyczyć art. 160 KK (narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu). Obrona w sprawie karnej koncentruje się zwykle na wykazaniu zachowania standardów medycznych, braku zawinienia (zwłaszcza rażącego niedbalstwa) lub braku związku przyczynowego między działaniem lekarza a skutkiem.

Odpowiedzialność cywilna i dochodzenie roszczeń

Podstawą roszczeń pacjenta jest odpowiedzialność deliktowa: art. 415 KC (kto z winy swej wyrządził szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia), a w przypadku szkody wyrządzonej przez personel placówki - art. 430 KC (odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez podwładnego). Poszkodowany może domagać się odszkodowania za koszty leczenia, rehabilitacji i utracone dochody (art. 444 KC) oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 445 KC). W razie śmierci pacjenta najbliżsi mogą dochodzić świadczeń z art. 446 KC. Postępowanie cywilne często kończy się ugodą z ubezpieczycielem placówki, a jeśli do niej nie dojdzie - sprawę rozstrzyga sąd cywilny.