Jaką rolę odgrywa obrońca w sprawach o szpiegostwo gospodarcze?

W polskim porządku prawnym pojęcie 'szpiegostwa gospodarczego' nie jest odrębnym typem przestępstwa o tej nazwie. Tego rodzaju sprawy opierają się przede wszystkim na przepisach o ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa - zwłaszcza art. 23 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - a w zależności od sposobu działania także na przepisach Kodeksu karnego o ochronie informacji czy o przestępstwach komputerowych. Rola obrońcy polega na tym, by w tym złożonym stanie prawnym precyzyjnie ustalić, jaki czyn faktycznie zarzuca się klientowi i czy zarzut ma oparcie w dowodach.

Na czym polega naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa

Zgodnie z art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne mające wartość gospodarczą, które nie są powszechnie znane i co do których przedsiębiorca podjął rozsądne działania w celu zachowania ich poufności. Art. 23 tej ustawy penalizuje bezprawne ujawnienie lub wykorzystanie takiej informacji oraz jej uzyskanie wbrew woli uprawnionego. Co istotne, ochrona przysługuje tylko wtedy, gdy firma rzeczywiście wdrożyła środki zabezpieczające - to często pierwszy punkt sporu w postępowaniu.

Linia obrony: zamiar, legalność dowodów i dobra wiara

Obrońca koncentruje się na kilku osiach. Po pierwsze, na stronie podmiotowej czynu - przestępstwa z tej grupy są umyślne, więc kluczowe jest wykazanie, czy klient w ogóle działał z zamiarem bezprawnego pozyskania lub ujawnienia informacji, czy też korzystał z wiedzy ogólnodostępnej albo z własnego doświadczenia zawodowego. Po drugie, na legalności i wiarygodności dowodów - dowody uzyskane z naruszeniem prawa mogą podlegać kwestionowaniu. Po trzecie, na wykazaniu, że dana informacja w istocie nie była chroniona jako tajemnica przedsiębiorstwa lub że przedsiębiorca nie podjął wymaganych działań zabezpieczających.

Postępowanie karne i dochodzenie roszczeń cywilnych

Sprawy o naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa toczą się równolegle na dwóch płaszczyznach. W postępowaniu karnym obrońca dba o respektowanie praw oskarżonego: prawa do obrony, prawa do odmowy składania wyjaśnień oraz zasady domniemania niewinności. Niezależnie od tego pokrzywdzony przedsiębiorca może dochodzić roszczeń cywilnych na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - m.in. zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków oraz naprawienia szkody. Negocjacje ugodowe między stronami bywają realną drogą zakończenia sporu.