Usiłowanie wymuszenia — co można zrobić i jak się bronić?

Wymuszenie polega na zmuszaniu innej osoby groźbą lub przemocą do rozporządzenia mieniem albo do określonego zachowania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W polskim prawie karnym podstawowym typem jest wymuszenie rozbójnicze opisane w art. 282 Kodeksu karnego. Jeżeli sprawca podjął działania zmierzające bezpośrednio do wymuszenia, ale nie osiągnął zamierzonego skutku, mówimy o usiłowaniu — odpowiedzialność za nie reguluje art. 13 KK.

Jak prawo definiuje wymuszenie i jego usiłowanie

Zgodnie z art. 282 KK, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przemocą, groźbą zamachu na życie lub zdrowie albo gwałtownego zamachu na mienie doprowadza inną osobę do rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym albo do zaprzestania działalności gospodarczej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Usiłowanie (art. 13 § 1 KK) zachodzi, gdy sprawca w zamiarze popełnienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, które jednak nie następuje. Za usiłowanie sąd wymierza karę w granicach przewidzianych dla danego przestępstwa. Warto odróżnić wymuszenie od groźby karalnej (art. 190 KK) oraz od oszustwa (art. 286 KK), które polega na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd, a nie przez groźbę.

Jak zabezpieczyć dowody

Skuteczne dochodzenie sprawy zaczyna się od dowodów. Warto zachować wszelkie wiadomości — SMS-y, e-maile, wiadomości z komunikatorów oraz nagrania rozmów zawierające groźby lub żądania. Pomocne jest prowadzenie chronologicznego opisu zdarzeń: dat, godzin, miejsc i przebiegu kontaktów ze sprawcą. Cenne są również zeznania świadków oraz zabezpieczenie dokumentów i nośników w stanie nienaruszonym. Im pełniejszy materiał, tym łatwiejsze postępowanie dowodowe dla prokuratury.

Zgłoszenie do organów ścigania

Próbę wymuszenia należy zgłosić jak najszybciej — można złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji lub w prokuraturze, także anonimowo, choć zgłoszenie z danymi i dowodami zwykle ułatwia ściganie. Szybka reakcja zwiększa szansę na zabezpieczenie dowodów i zatrzymanie sprawcy. Pokrzywdzony może też domagać się naprawienia szkody — sąd karny może orzec obowiązek naprawienia szkody na podstawie art. 46 KK, a roszczeń można dochodzić również w postępowaniu cywilnym.