Recydywa i powrót do przestępstwa - co warto wiedzieć, wybierając obrońcę?

Recydywa, czyli powrót do przestępstwa, to sytuacja, w której sprawca popełnia kolejne przestępstwo mimo wcześniejszego skazania i odbycia kary. W polskim prawie karnym instytucję tę reguluje art. 64 Kodeksu karnego, a jej stwierdzenie pozwala sądowi zaostrzyć karę. Dla osoby, której postawiono zarzut w warunkach recydywy, kluczowy jest dobór obrońcy znającego te przepisy.

Recydywa specjalna podstawowa (art. 64 § 1 KK)

Recydywa specjalna podstawowa zachodzi, gdy sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do tego, za które był już skazany. W takim przypadku sąd może wymierzyć karę do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę (o 50%). Istotne są tu trzy elementy: umyślność, podobieństwo przestępstw oraz pięcioletni termin liczony od odbycia kary.

Recydywa wielokrotna (art. 64 § 2 KK)

Surowszą formą jest recydywa wielokrotna (multirecydywa) z art. 64 § 2 KK. Dotyczy sprawcy, który był już skazany w warunkach recydywy podstawowej, odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności i ponownie - w ciągu 5 lat - popełnił określone przestępstwo umyślne (np. przeciwko życiu lub zdrowiu, mieniu, z użyciem przemocy). Wówczas sąd wymierza karę pozbawienia wolności powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a może ją podwyższyć do górnej granicy zwiększonej o połowę. To rozwiązanie odzwierciedla założenie, że uporczywy powrót do przestępstwa wymaga silniejszej reakcji karnej.

Po co prawnik w sprawie o recydywę?

Obrońca w sprawie z elementem recydywy weryfikuje przede wszystkim, czy formalne przesłanki z art. 64 KK rzeczywiście zachodzą - czy przestępstwa są "podobne" w rozumieniu art. 115 § 3 KK, czy zachowany jest pięcioletni termin i czy spełniony jest wymóg odbycia kary. Skuteczna obrona często polega na wykazaniu, że dany przypadek nie wyczerpuje znamion recydywy specjalnej, co pozwala uniknąć obostrzenia kary. Adwokat lub radca prawny może też podnosić okoliczności łagodzące oraz argumentować za karą uwzględniającą cele wychowawcze i resocjalizacyjne.