Przestępstwa przeciwko dzieciom - przemoc, zaniedbanie, znęcanie
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Krzywdzenie dzieci - fizyczne, przez zaniedbanie i emocjonalne - to nie tylko problem społeczny, ale i czyny zabronione przez polskie prawo karne. Najważniejsze przepisy to art. 207 Kodeksu karnego (znęcanie się nad osobą najbliższą lub pozostającą w zależności, w tym małoletnią) oraz przepisy o przestępstwach przeciwko życiu i zdrowiu (art. 156-157 KK). Istotne znaczenie ma też ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (do 2023 r. - o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie). Poniżej omawiamy trzy najczęstsze formy krzywdzenia i wynikającą z prawa odpowiedzialność.
Przemoc fizyczna wobec dziecka
Bicie, kopanie i inne formy przemocy fizycznej mogą wypełniać znamiona znęcania się (art. 207 KK, zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a w typach kwalifikowanych surowiej) albo spowodowania uszczerbku na zdrowiu (art. 156-157 KK). Warto podkreślić, że w Polsce od 2010 r. obowiązuje ustawowy zakaz stosowania kar cielesnych wobec dzieci - art. 96(1) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że osobom wykonującym władzę rodzicielską zakazuje się stosowania kar cielesnych. Skutki przemocy bywają długotrwałe i obejmują również zdrowie psychiczne dziecka.
Zaniedbanie
Zaniedbanie to brak zaspokajania podstawowych potrzeb dziecka - wyżywienia, opieki medycznej, higieny, nadzoru czy bezpieczeństwa. Może prowadzić do odpowiedzialności karnej (np. narażenie na niebezpieczeństwo z art. 160 KK, a w skrajnych przypadkach przestępstwa przeciwko zdrowiu) oraz do ingerencji sądu rodzinnego we władzę rodzicielską. Sąd opiekuńczy może - na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - ograniczyć, zawiesić, a w najcięższych przypadkach pozbawić władzy rodzicielskiej, jeśli dobro dziecka jest zagrożone.
Przemoc psychiczna i gdzie szukać pomocy
Przemoc emocjonalna - poniżanie, izolowanie, zastraszanie - również może stanowić element znęcania się z art. 207 KK i jest objęta ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej, m.in. przez procedurę "Niebieskie Karty". Podejrzenie krzywdzenia dziecka można i należy zgłaszać policji (112 lub 997), prokuraturze albo sądowi rodzinnemu; warto pamiętać, że istnieje społeczny i - w przypadku części zawodów oraz przestępstw - prawny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie (art. 304 KPK, a co do najcięższych czynów art. 240 KK). Wsparcie oferują m.in. telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 oraz Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Najczęstsze pytania
Czy w Polsce wolno karać dziecko klapsem?
Nie. Art. 96(1) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązujący od 2010 r., zakazuje stosowania kar cielesnych wobec dzieci przez osoby wykonujące władzę rodzicielską. Powtarzające się stosowanie przemocy fizycznej może wypełniać znamiona znęcania się z art. 207 KK.
Gdzie zgłosić podejrzenie krzywdzenia dziecka?
Można zawiadomić policję (112 lub 997), prokuraturę albo sąd rodinny, a także ośrodek pomocy społecznej. Uruchamiana jest m.in. procedura Niebieskie Karty. Dziecko może też samodzielnie skorzystać z telefonu zaufania 116 111.
Czy mam obowiązek zgłosić, że dziecko jest krzywdzone?
Każdy, kto dowie się o przestępstwie ściganym z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomienia (art. 304 KPK). W przypadku najcięższych przestępstw (m.in. wobec małoletnich) art. 240 KK ustanawia prawny obowiązek powiadomienia organów, zagrożony karą za jego zaniechanie.
Powiązane poradniki
- Przestępstwa przeciwko zdrowiu w Polsce - rodzaje, kary i jak się chronić
- Czym różni się przestępstwo od wykroczenia? Definicje, kary i tryb postępowania
- Przestępstwo umyślne a nieumyślne - czym jest zamiar w prawie karnym?
- Prawnik od prawa karnego wykonawczego - czym się zajmuje i kiedy pomaga skazanemu?
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę