Co grozi za nielegalny import towarów? Kary celne, skarbowe i karne
Prawo gospodarcze i firmy · 5 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Pojęcie "nielegalnego importu" obejmuje w praktyce kilka różnych naruszeń, które warto rozdzielić, bo każde rządzi się innymi przepisami i innymi sankcjami. Po pierwsze - sprowadzanie towarów z pominięciem cła i podatków albo z fałszywą deklaracją celną (to domena Kodeksu karnego skarbowego i unijnego kodeksu celnego). Po drugie - import towarów z podrobionym znakiem towarowym, czyli podróbek (naruszenie prawa własności przemysłowej i przepisów karnych). Po trzecie - sprowadzanie towarów zakazanych lub reglamentowanych (np. bez wymaganych certyfikatów, zezwoleń, poza systemem akcyzowym). Oryginalna wersja tego artykułu mieszała te wątki, sugerując m.in. nieobowiązujący już próg VAT 22 EUR. W tym tekście porządkujemy stan prawny obowiązujący w Polsce i UE oraz wskazujemy, jakie realne kary grożą importerowi i jak ich uniknąć.
Nielegalny import to nie jedno przestępstwo - rozróżnij trzy sytuacje
Najpierw ustal, o jaką sytuację chodzi, bo od tego zależy kwalifikacja prawna. (1) Przemyt i oszustwo celne - sprowadzasz towar bez przedstawienia organom celnym albo deklarujesz fałszywe dane (wartość, ilość, kod taryfy), żeby zapłacić niższe cło lub VAT. To czyny z Kodeksu karnego skarbowego. (2) Import podróbek - towar nosi cudzy zarejestrowany znak towarowy bez zgody uprawnionego. To narusza ustawę Prawo własności przemysłowej (przepisy karne) i pozwala na zatrzymanie towaru przez organy celne na podstawie unijnego rozporządzenia o egzekwowaniu praw własności intelektualnej. (3) Towary reglamentowane - sprowadzasz produkty wymagające zezwoleń, certyfikatów bezpieczeństwa (np. CE), pozwoleń sanitarnych lub objęte akcyzą bez dopełnienia formalności. Jeden transport może łączyć kilka z tych naruszeń jednocześnie - np. podróbka sprowadzona z zaniżoną wartością celną to zarazem naruszenie znaku towarowego i oszustwo celne.
Kary za przemyt i oszustwo celne - Kodeks karny skarbowy
Sercem odpowiedzialności za nielegalny przywóz są przepisy Kodeksu karnego skarbowego (KKS). Przemyt celny (art. 86 KKS) to przywóz lub wywóz towaru bez przedstawienia organowi celnemu lub bez zgłoszenia celnego. Oszustwo celne (art. 87 KKS) polega na wprowadzeniu organu w błąd, np. przez podanie nieprawdziwej wartości, ilości lub rodzaju towaru, aby narazić cło na uszczuplenie. Sankcją jest kara grzywny liczona w stawkach dziennych, a przy wyższej kwocie należności narażonej na uszczuplenie - również kara pozbawienia wolności (możliwa kara łączna grzywny i pozbawienia wolności w typach poważniejszych). Wysokość grzywny zależy od liczby stawek dziennych i wysokości jednej stawki, którą sąd ustala w relacji do minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli kwota uszczuplenia jest niska, czyn może być potraktowany jako wykroczenie skarbowe (łagodniejsza ścieżka). Niezależnie od kary, organy celno-skarbowe domierzają zaległe cło i podatek wraz z odsetkami, a towar może podlegać przepadkowi.
Najczęstsze pytania
Czy próg 22 EUR zwolnienia z VAT przy imporcie nadal działa?
Nie. Zwolnienie z VAT dla przesyłek o wartości do 22 EUR zniesiono 1 lipca 2021 r. Obecnie VAT należny jest co do zasady od każdej przesyłki spoza UE, niezależnie od wartości. Zwolnienie z cła utrzymano dla przesyłek do 150 EUR, ale nie dotyczy ono wyrobów akcyzowych.
Co grozi za zaniżenie wartości towaru w zgłoszeniu celnym?
To oszustwo celne z art. 87 Kodeksu karnego skarbowego. Grozi za nie kara grzywny w stawkach dziennych, a przy wyższej kwocie narażonej na uszczuplenie - także pozbawienie wolności. Dodatkowo organ domierzy zaległe cło i VAT z odsetkami, a towar może zostać objęty przepadkiem.
Czy import podróbek jest przestępstwem w Polsce?
Tak. Obrót towarami z podrobionym znakiem towarowym i ich oznaczanie w celu wprowadzenia do obrotu jest przestępstwem z art. 305 Prawa własności przemysłowej, zagrożonym grzywną, ograniczeniem wolności lub pozbawieniem wolności. Organy celne mogą zatrzymać podróbki już na granicy.
Kto odpowiada za błędną deklarację - kurier czy importer?
Odpowiedzialność co do zasady ponosi importer (odbiorca), nawet jeśli formalności dopełnia operator pocztowy lub firma kurierska. Dlatego należy upewnić się, że zadeklarowane dane o wartości, ilości i rodzaju towaru są zgodne z prawdą.
Czy można uniknąć kary, jeśli sam zgłoszę błąd w imporcie?
Tak, służy do tego czynny żal z art. 16 Kodeksu karnego skarbowego. Jeśli zawiadomisz organ o czynie i ujawnisz istotne okoliczności, zanim organ sam je wykryje, oraz uiścisz uszczuploną należność, możesz nie podlegać karze. Czynny żal trzeba złożyć w odpowiednim czasie.
Powiązane poradniki
- Nieuczciwa konkurencja i naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa - jak prawnik chroni firmę i dochodzi roszczeń
- Szpiegostwo gospodarcze - jak obrońca prowadzi obronę i co grozi za ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa
- Odpowiedzialność członków zarządu za długi spółki (art. 299 KSH) — jak się bronić
- Nieuprawnione użycie tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 23 uznk): rola i strategie obrońcy
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę