Bezprawne rozwiązanie umowy o pracę - jak przygotować się do sprawy?

Niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę to sytuacja, w której pracodawca narusza przepisy Kodeksu pracy - np. wypowiada umowę bez uzasadnionej i konkretnej przyczyny (gdy jest ona wymagana), z naruszeniem trybu, bez konsultacji ze związkiem zawodowym albo w okresie ochronnym. Pracownik nie jest wówczas bezradny: ma prawo odwołać się do sądu pracy i dochodzić przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Kluczowy jest jednak czas - terminy są krótkie, a dobre przygotowanie sprawy znacząco zwiększa szanse na sukces.

Termin na odwołanie - tylko 21 dni

Najważniejszą zasadą jest termin. Zgodnie z art. 264 Kodeksu pracy odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę. Taki sam, 21-dniowy termin obowiązuje przy żądaniu przywrócenia do pracy lub odszkodowania w razie rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (zwolnienia dyscyplinarnego) - liczony od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu. Przekroczenie terminu zwykle wyklucza merytoryczne rozpoznanie sprawy, choć sąd może w wyjątkowych sytuacjach przywrócić termin na wniosek pracownika, jeśli uchybienie było niezawinione.

Jakie roszczenia przysługują pracownikowi

Rodzaj roszczeń zależy od typu umowy i sposobu jej rozwiązania. Przy wadliwym wypowiedzeniu umowy na czas nieokreślony pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania (zwykle w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie mniej niż za okres wypowiedzenia - art. 47[1] KP). Przy rozwiązaniu bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów również przysługuje przywrócenie do pracy lub odszkodowanie (art. 56 i 58 KP). Wybór roszczenia warto skonsultować z prawnikiem, bo wpływa na dalszy przebieg sprawy.

Jakie dokumenty zebrać

Przed wniesieniem odwołania warto skompletować: umowę o pracę, pismo wypowiadające lub rozwiązujące umowę (wraz z dowodem doręczenia i datą), świadectwo pracy, korespondencję z pracodawcą, regulaminy obowiązujące w zakładzie oraz - jeśli to możliwe - dowody na bezzasadność lub fikcyjność przyczyny zwolnienia (np. oceny pracownicze, wiadomości, zeznania współpracowników). Uporządkowana chronologia zdarzeń ułatwia ocenę sprawy i przygotowanie pozwu.