Co warto wiedzieć przed wyborem adwokata w sprawie o pranie pieniędzy?

Pranie pieniędzy to jedno z najbardziej złożonych przestępstw gospodarczych, ścigane w Polsce na podstawie art. 299 Kodeksu karnego. Sprawy te wymagają od obrońcy nie tylko wiedzy karnoprocesowej, ale też rozumienia rachunkowości, bankowości oraz regulacji o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT). Przed powierzeniem komuś swojej obrony warto sprawdzić jego realne doświadczenie w tym obszarze i sposób budowania strategii.

Na czym polega pranie pieniędzy w polskim prawie

Art. 299 § 1 KK penalizuje podejmowanie czynności mających na celu udaremnienie lub znaczne utrudnienie stwierdzenia przestępnego pochodzenia wartości majątkowych pochodzących z czynu zabronionego - m.in. ich przyjmowanie, przekazywanie, ukrywanie, transfer czy przeliczanie. Podstawowy typ zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Typ kwalifikowany (działanie w porozumieniu z innymi osobami lub osiągnięcie znacznej korzyści majątkowej) z art. 299 § 5 i § 6 KK przewiduje karę od roku do 10 lat. Proces prania pieniędzy opisuje się klasycznie w trzech fazach: lokowanie (placement), maskowanie (layering) i integracja.

Znaczenie znajomości przepisów AML

Drugą warstwą tych spraw są obowiązki administracyjne wynikające z ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nakłada ona na tzw. instytucje obowiązane (banki, biura rachunkowe, notariuszy, część przedsiębiorców, a w określonym zakresie także adwokatów i radców prawnych) obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, w tym procedur poznania klienta (KYC), oraz raportowania do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). Dobry obrońca rozumie, jak te obowiązki mogą się przekładać na materiał dowodowy w sprawie karnej.

Obowiązki raportowe a tajemnica zawodowa

W sprawach AML pojawia się napięcie między tajemnicą adwokacką a obowiązkami raportowymi. Ustawa AML zwalnia adwokatów i radców prawnych z obowiązku przekazywania GIIF informacji uzyskanych podczas ustalania sytuacji prawnej klienta lub świadczenia obrony i reprezentacji w postępowaniu (z wyjątkami dotyczącymi np. sytuacji, gdy prawnik sam uczestniczy w praniu pieniędzy). Tajemnica obrończa, wynikająca z art. 178 KPK i Prawa o adwokaturze, jest szczególnie chroniona. Warto zweryfikować, jak kandydat na obrońcę rozumie te granice.