Pranie pieniędzy przez kryptowaluty - jak wygląda obrona w takiej sprawie?

Pranie pieniędzy polega na wprowadzaniu do legalnego obrotu wartości majątkowych pochodzących z czynu zabronionego, aby ukryć ich nielegalne źródło. W Polsce jest to przestępstwo z art. 299 Kodeksu karnego. Waluty wirtualne (kryptowaluty) utrudniają śledzenie przepływów finansowych, dlatego transakcje na giełdach kryptowalut są przedmiotem szczególnego nadzoru w ramach przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AML). Sprawy o pranie pieniędzy z udziałem kryptowalut bywają złożone i opierają się często na dowodach pośrednich.

Odpowiedzialność karna za pranie pieniędzy

Zgodnie z art. 299 §1 Kodeksu karnego pranie pieniędzy zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W typach kwalifikowanych – gdy sprawca działa w porozumieniu z innymi osobami lub osiąga znaczną korzyść majątkową (art. 299 §5 i §6) – kara wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Kodeks przewiduje też możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia wobec sprawcy, który dobrowolnie ujawnił wobec organu ścigania okoliczności czynu i osoby współdziałające, zapobiegając popełnieniu innego przestępstwa (art. 299 §8).

Obowiązki AML giełd kryptowalut

Działalność w zakresie walut wirtualnych podlega ustawie z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Podmioty świadczące usługi wymiany walut wirtualnych i prowadzenia rachunków są instytucjami obowiązanymi i muszą m.in. stosować środki bezpieczeństwa finansowego (identyfikacja i weryfikacja klienta – KYC), oceniać ryzyko, monitorować transakcje oraz zgłaszać podejrzane transakcje do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). Prowadzenie działalności w zakresie walut wirtualnych wymaga wpisu do rejestru prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (a nie bezpośrednio przez Ministerstwo Finansów). Naruszenia obowiązków AML zagrożone są administracyjnymi karami pieniężnymi.

Na czym opiera się obrona

Obrona w sprawie o pranie pieniędzy koncentruje się na wykazaniu legalnego źródła środków oraz braku wiedzy lub zamiaru ukrycia ich nielegalnego pochodzenia. Adwokat lub radca prawny analizuje materiał dowodowy, kwestionuje wnioskowanie oparte wyłącznie na poszlakach i dba o zachowanie praw procesowych oskarżonego. Istotne jest, że odpowiedzialność z art. 299 KK wymaga wykazania, iż mienie pochodziło z czynu zabronionego oraz że sprawca obejmował to świadomością. Sama styczność legalnych środków z podejrzaną transakcją nie przesądza o winie. W odpowiednich sytuacjach rozważa się również skorzystanie z instytucji z art. 299 §8 KK.