Jakie są kary za fałszowanie pieniędzy w Polsce?

Fałszowanie pieniędzy należy do najsurowiej karanych przestępstw w polskim Kodeksie karnym. Reguluje je art. 310 KK, który chroni wiarygodność i bezpieczeństwo obrotu prawnymi środkami płatniczymi. Czyn podstawowy zagrożony jest karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 5 lat albo karą 25 lat pozbawienia wolności, co czyni go zbrodnią w rozumieniu art. 7 KK. Dla porównania to poziom sankcji zbliżony do najpoważniejszych przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu.

Co dokładnie penalizuje art. 310 Kodeksu karnego

Art. 310 § 1 KK karze tego, kto podrabia albo przerabia polski lub obcy pieniądz, inny środek płatniczy albo dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej, towaru, ładunku albo wygranej rzeczowej, albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach lub stwierdzenie uczestnictwa w spółce. Karze podlega także puszczanie w obieg takich fałszywych wartości. Przedmiotem ochrony są więc nie tylko banknoty i monety, ale również czeki, weksle czy inne papiery wartościowe. Co istotne, czyn ten można popełnić wyłącznie umyślnie, z zamiarem bezpośrednim.

Wymiar kary: od podrabiania po puszczanie w obieg

Najsurowiej karane jest samo podrabianie lub przerabianie pieniądza (art. 310 § 1 KK) - karą od 5 lat pozbawienia wolności albo karą 25 lat. Łagodniejszą sankcję przewiduje art. 310 § 2 KK dla osoby, która fałszywy pieniądz przyjmuje, przechowuje, przewozi, przenosi, przesyła albo pomaga w jego zbyciu lub ukryciu - tu grozi kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat. W wypadku mniejszej wagi sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 310 § 3 KK). Sąd, ustalając konkretny wymiar kary, bierze pod uwagę m.in. stopień winy, rolę sprawcy i rozmiar zagrożenia dla obrotu.

Karalność czynności przygotowawczych

Polski ustawodawca penalizuje nawet etap przygotowania do fałszerstwa. Zgodnie z art. 310 § 4 KK, kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstwa z § 1 lub § 2 - na przykład gromadzi narzędzia, matryce, specjalistyczny papier czy oprogramowanie - podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. To rozwiązanie wyjątkowe, bo co do zasady przygotowanie do przestępstwa jest karalne tylko wtedy, gdy ustawa wyraźnie tak stanowi (art. 16 § 2 KK).

Co z nieświadomym posiadaniem fałszywego banknotu

Odpowiedzialność karna z art. 310 KK wymaga umyślności. Jeśli ktoś otrzymał fałszywy banknot w dobrej wierze i nie wiedział o jego nieautentyczności, nie popełnia przestępstwa - puszczenie go dalej w obieg byłoby karalne dopiero wtedy, gdyby zorientował się, że pieniądz jest fałszywy, a mimo to próbował go wykorzystać. W razie wykrycia podejrzanego banknotu należy go zatrzymać i zgłosić sprawę policji lub bankowi; banki przekazują podejrzane środki do badania w NBP.