Fałszowanie pieniędzy z art. 310 KK - kary i linie obrony

Fałszowanie pieniędzy należy do najpoważniejszych przestępstw przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi. Polski ustawodawca traktuje je wyjątkowo surowo, bo godzi ono w zaufanie do systemu monetarnego państwa. Podstawą odpowiedzialności jest art. 310 Kodeksu karnego, który penalizuje zarówno samo podrabianie i przerabianie pieniędzy, jak i puszczanie ich w obieg czy gromadzenie w tym celu.

Co penalizuje art. 310 Kodeksu karnego

Art. 310 § 1 KK penalizuje podrabianie lub przerabianie polskiego albo obcego pieniądza, innego środka płatniczego, dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej albo papieru wartościowego, a także usuwanie oznaki umorzenia z takiego dokumentu - w celu użycia za autentyczny. Jest to zbrodnia zagrożona karą pozbawienia wolności o wysokim dolnym progu - co do zasady nie krótszą niż 5 lat (a w skrajnych wypadkach 25 lat pozbawienia wolności). Łagodniej, jako przestępstwo (art. 310 § 2 KK), traktuje się puszczanie w obieg podrobionego lub przerobionego pieniądza albo jego przyjmowanie, przechowywanie, przewożenie czy pomoc w zbyciu - zagrożone karą pozbawienia wolności w niższych granicach. Ustawa przewiduje też wypadek mniejszej wagi (art. 310 § 3 KK) z łagodniejszą sankcją.

Znaczenie zamiaru - i kto musi go udowodnić

Przestępstwo z art. 310 KK jest umyślne - dla skazania konieczne jest wykazanie, że sprawca działał z zamiarem (np. w celu użycia fałszywego pieniądza jako autentycznego). Ciężar udowodnienia winy, w tym zamiaru, spoczywa na oskarżeniu, a oskarżonego chroni domniemanie niewinności. To istotna korekta częstego nieporozumienia: oskarżony nie ma obowiązku 'udowodnić' swojej niewinności - to prokurator musi wykazać, że sprawca wiedział o fałszywym charakterze pieniądza i działał umyślnie. Brak takiego dowodu powinien prowadzić do uniewinnienia.

Realne linie obrony

Najczęstszą i najsilniejszą linią obrony jest wykazanie braku świadomości i zamiaru - na przykład gdy ktoś nieświadomie otrzymał fałszywy banknot jako resztę i próbował go użyć w dobrej wierze. Pomocne bywają: dowody legalnego pochodzenia pieniędzy, brak wcześniejszej karalności, a także zgłoszenie podejrzanego banknotu organom po jego wykryciu. W sprawach tych istotne znaczenie mają opinie biegłych co do autentyczności znaków pieniężnych, które mogą wskazać na uzasadnioną wątpliwość. W szczególnych sytuacjach znaczenie może mieć działanie pod przymusem lub stan poczytalności sprawcy. Ze względu na surowość zagrożenia karą każda taka sprawa wymaga starannej obrony prowadzonej przez doświadczonego adwokata.