Jakie są konsekwencje kradzieży tożsamości w internecie?

Kradzież tożsamości w internecie polega na bezprawnym wykorzystaniu cudzych danych osobowych lub wizerunku - najczęściej po to, by podszyć się pod inną osobę, wyłudzić pieniądze, zaciągnąć zobowiązanie albo zaszkodzić reputacji ofiary. W polskim prawie czyn ten jest przestępstwem ściganym na wniosek pokrzywdzonego. Poniżej wyjaśniamy, jaka jest podstawa karna, co grozi sprawcy oraz jak skutecznie się chronić i reagować, gdy padniemy ofiarą.

Podstawa karna - art. 190a § 2 Kodeksu karnego

Kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 190a § 2 KK). Jeżeli następstwem takiego czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat (art. 190a § 3 KK). Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 190a § 4 KK). Dodatkowo, jeśli sprawca uzyskał nieuprawniony dostęp do systemu informatycznego (np. włamał się na konto), może odpowiadać także z art. 267 KK (do 2 lat pozbawienia wolności).

Skutki finansowe, prawne i emocjonalne dla ofiary

Ofiara kradzieży tożsamości często mierzy się z nieautoryzowanymi transakcjami, zobowiązaniami zaciągniętymi na jej dane oraz koniecznością prostowania wpisów w rejestrach i bazach (np. BIK). Proces odzyskiwania kontroli bywa długotrwały i wiąże się z kosztami. Poza wymiarem finansowym pojawiają się skutki emocjonalne - poczucie naruszenia prywatności, lęk i stres. Warto pamiętać, że za zobowiązania zaciągnięte przez oszusta ofiara co do zasady nie odpowiada, jeśli wykaże, że nie złożyła oświadczenia woli; pomocne jest tu szybkie zgłoszenie sprawy i zgromadzenie dowodów.

Co zrobić i gdzie zgłosić

Po wykryciu kradzieży tożsamości należy działać szybko. Zmień hasła do zaatakowanych kont i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Zgromadź dowody - zrzuty ekranu, adresy URL fałszywych profili, korespondencję. Złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policji lub w prokuraturze (czyn z art. 190a KK ścigany jest na wniosek pokrzywdzonego). Jeżeli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, skargę można skierować do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO). Warto też zastrzec dokumenty oraz aktywować zastrzeżenie numeru PESEL, a w razie nieautoryzowanych zobowiązań - zgłosić sprawę do banku i biura informacji kredytowej.