Kradzież tożsamości - jakie grożą kary i jak się chronić?

Kradzież tożsamości to wykorzystanie cudzych danych osobowych - imienia, nazwiska, numeru PESEL, wizerunku czy danych logowania - do działań na szkodę osoby pokrzywdzonej. Skutki bywają poważne: zaciągnięte na cudze nazwisko pożyczki, fikcyjne umowy, windykacja długów, których ofiara nigdy nie zaciągnęła, a do tego stres i obniżona ocena zdolności kredytowej. W polskim prawie takie zachowanie jest przestępstwem, a poszkodowany ma realne narzędzia, by się bronić.

Podszywanie się pod inną osobę - art. 190a § 2 Kodeksu karnego

Kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne dane osobowe lub inne dane, którymi jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej, popełnia przestępstwo z art. 190a § 2 k.k., zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 12 lat (art. 190a § 3 k.k.). Od nowelizacji obowiązującej od 1 października 2023 r. czyn można popełnić zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 190a § 4 k.k.).

Inne przepisy, które mogą mieć zastosowanie

Kradzież tożsamości często łączy się z innymi przestępstwami. Bezprawne uzyskanie dostępu do cudzego konta lub systemu informatycznego (hacking) to czyn z art. 267 k.k. Wyłudzenie pożyczki czy kredytu na cudze dane może stanowić oszustwo z art. 286 k.k. (do 8 lat) lub posłużenie się podrobionym dokumentem (art. 270 k.k.). Naruszenie ochrony danych osobowych rodzi też odpowiedzialność na gruncie RODO oraz cywilną - poszkodowany może dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (art. 23, 24 i 448 Kodeksu cywilnego).

Co zrobić, gdy padłeś ofiarą kradzieży tożsamości

Działaj szybko. Złóż zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa na policji lub w prokuraturze - to podstawa dalszych działań. Skontaktuj się z bankami i instytucjami, w których mogło dojść do nadużycia, aby zablokować konta i zgłosić sprzeciw wobec fikcyjnych zobowiązań. Zastrzeż numer PESEL (od 2023 r. dostępne jest zastrzeżenie PESEL w aplikacji mObywatel i urzędzie), zmień hasła i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Sprawdź swoje dane w biurach informacji gospodarczej (np. BIK, KRD) i zgłoś nieprawidłowości. Zachowaj dokumentację całej korespondencji - przyda się w sporze.

Jak zmniejszyć ryzyko kradzieży tożsamości