Jakie są konsekwencje nielegalnego posiadania substancji psychotropowych?

Nielegalne posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych to w Polsce przestępstwo z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wbrew obiegowym opiniom, sankcja nie jest jednolita: zależy od ilości substancji, jej rodzaju oraz okoliczności sprawy. Co istotne, prawo przewiduje też mechanizmy łagodzące, w tym możliwość umorzenia postępowania w przypadku niewielkich ilości na własny użytek.

Co mówi art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

Podstawą odpowiedzialności jest art. 62 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Typ podstawowy (art. 62 ust. 1) przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3. Gdy przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków, sprawcy grozi kara od roku do 10 lat pozbawienia wolności (art. 62 ust. 2). Z kolei w wypadku mniejszej wagi (art. 62 ust. 3) sąd może orzec grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Ustawa nie określa sztywnych progów wagowych dla pojęcia 'znacznej ilości', a jego ocena należy do sądu, który bierze pod uwagę m.in. masę, rodzaj substancji i liczbę osób, które można byłoby nią odurzyć.

Umorzenie postępowania przy niewielkiej ilości na własny użytek

Najważniejszą instytucją łagodzącą jest art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Pozwala on umorzyć postępowanie jeszcze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli przedmiotem czynu jest nieznaczna ilość środków przeznaczonych na własny użytek sprawcy, a orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu i niski stopień jego społecznej szkodliwości. To rozwiązanie odzwierciedla podejście, w którym własne uzależnienie traktuje się raczej jako problem zdrowotny niż wyłącznie kryminalny.

Warunkowe umorzenie i wpływ leczenia na wymiar kary

Niezależnie od art. 62a, w grę wchodzi warunkowe umorzenie postępowania z art. 66-68 Kodeksu karnego. Jest ono możliwe, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne i zagrożenie karą nie przekracza 5 lat pozbawienia wolności. Sądy pozytywnie oceniają podjęcie terapii uzależnień. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje też możliwość zawieszenia postępowania i skierowania sprawcy uzależnionego na leczenie zamiast kary (art. 72 i 73).