Posiadanie narkotyków - jak wygląda obrona i jakie kary grożą?

Posiadanie narkotyków lub substancji psychotropowych jest w Polsce przestępstwem - karalne jest posiadanie nawet niewielkiej ilości na własny użytek. Reguluje to ustawa z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii. Wbrew obiegowym opiniom prawo nie wprowadziło formalnej granicy ilościowej oddzielającej posiadanie od handlu - kwalifikacja czynu zależy od oceny sądu i okoliczności sprawy. Skuteczna obrona opiera się przede wszystkim na kwestionowaniu legalności przeszukania, analizie zawartości substancji i wykazaniu okoliczności łagodzących.

Kary za samo posiadanie (art. 62)

Podstawowy typ przestępstwa - posiadanie wbrew przepisom ustawy - zagrożony jest karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 62 ust. 1). Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość narkotyków, kara rośnie do przedziału od roku do 10 lat (art. 62 ust. 2). W wypadku mniejszej wagi sąd może orzec grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku (art. 62 ust. 3). Kluczowy dla obrony jest art. 62a: gdy przedmiotem czynu jest nieznaczna ilość przeznaczona na własny użytek, postępowanie można umorzyć jeszcze przed wszczęciem, jeśli orzeczenie kary byłoby niecelowe.

Posiadanie a wprowadzanie do obrotu i wytwarzanie

Ustawa wyraźnie odróżnia posiadanie od czynów związanych z obrotem. Wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie (art. 56) oraz udzielanie narkotyków innej osobie czy nakłanianie do ich użycia (art. 58-59) są karane znacznie surowiej, a przy znacznych ilościach sięgają nawet 12 lat pozbawienia wolności. Nielegalne wytwarzanie, przetwarzanie lub przerabianie środków odurzających (art. 53) zagrożone jest karą do 12 lat, a w przypadku znacznej ilości - karą od 3 lat wzwyż. Prawidłowa kwalifikacja czynu jest więc pierwszym, kluczowym polem sporu.

Linie obrony w sprawach narkotykowych

Najczęstsze i najskuteczniejsze kierunki obrony to: zakwestionowanie legalności przeszukania i zatrzymania (dowód uzyskany z naruszeniem procedury można podważyć), analiza składu i rzeczywistej masy substancji czynnej (całkowita masa bywa zawyżona przez wypełniacze, co wpływa na ocenę ilości), wykazanie przeznaczenia na własny użytek w celu umorzenia z art. 62a, a także podkreślenie okoliczności łagodzących - niekaralności, młodego wieku, stabilnej sytuacji życiowej. Decyzja o tym, czy i co mówić organom ścigania, powinna zapadać po konsultacji z obrońcą; przysługuje prawo do odmowy składania wyjaśnień.