
Co grozi za pranie pieniędzy w Polsce?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Pranie pieniędzy to ukrywanie nielegalnego pochodzenia środków, najczęściej poprzez wprowadzanie ich do legalnego obrotu finansowego. W polskim prawie czyn ten opisuje art. 299 Kodeksu karnego. Karze podlega osoba, która środki płatnicze, papiery wartościowe lub inne wartości majątkowe pochodzące z czynu zabronionego przyjmuje, posiada, używa, przekazuje lub ukrywa, a także podejmuje inne czynności mogące udaremnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia. Pranie pieniędzy jest więc wtórne wobec tzw. przestępstwa bazowego (np. oszustwa, korupcji, handlu narkotykami).
Jakie kary grożą za pranie pieniędzy
Typ podstawowy z art. 299 § 1 k.k. zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Surowsza odpowiedzialność przewidziana jest dla działania w porozumieniu z innymi osobami lub w związku z osiąganiem znacznej korzyści majątkowej (art. 299 § 5 i 6 k.k.) — wówczas sąd może orzec karę od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Sąd obligatoryjnie orzeka także przepadek korzyści pochodzących z przestępstwa, choćby pośrednio (art. 299 § 7 k.k.). Należy podkreślić: polskie prawo nie przewiduje za pranie pieniędzy kary 25 lat więzienia — to próg zarezerwowany dla najcięższych zbrodni, np. zabójstwa.
Obowiązki przeciwdziałania (AML) i instytucje obowiązane
Odrębną, administracyjną warstwą jest system przeciwdziałania praniu pieniędzy oparty na ustawie z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nakłada ona na tzw. instytucje obowiązane (banki, biura rachunkowe, kantory, podmioty obrotu kryptoaktywami, notariuszy, doradców) obowiązki: stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, identyfikacji klienta i beneficjenta rzeczywistego oraz raportowania transakcji podejrzanych do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). Za naruszenie tych obowiązków grożą kary administracyjne — ustawa przewiduje m.in. kary pieniężne, których górne progi sięgają milionów złotych (zależnie od rodzaju naruszenia i podmiotu).
Kiedy można nieświadomie uczestniczyć w procederze
Ryzyko nieświadomego udziału dotyczy zwłaszcza osób udostępniających swoje konto bankowe (tzw. słupy) lub pośredniczących w przelewach za wynagrodzeniem. Sama nieświadomość nie zawsze wyłącza odpowiedzialność — istotne jest, czy sprawca mógł i powinien był przypuszczać, że środki pochodzą z przestępstwa. Dlatego należy unikać udostępniania rachunku osobom trzecim oraz pośredniczenia w transakcjach o niejasnym tle. W razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem, zanim podejmie się działanie.
Najczęstsze pytania
Ile lat więzienia grozi za pranie pieniędzy w Polsce?
Za typ podstawowy (art. 299 § 1 k.k.) grozi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. W typie kwalifikowanym — działanie w grupie lub dla znacznej korzyści majątkowej — kara wynosi od roku do 10 lat. Sąd orzeka też przepadek korzyści.
Czy obrót kryptowalutami podlega przepisom AML?
Tak. Podmioty świadczące usługi wymiany walut wirtualnych i prowadzenia rachunków kryptoaktywów są instytucjami obowiązanymi w rozumieniu ustawy z 2018 r. i muszą stosować środki bezpieczeństwa finansowego oraz raportować transakcje podejrzane do GIIF.
Czy mogę odpowiadać za pranie pieniędzy, jeśli nie wiedziałem o pochodzeniu środków?
Odpowiedzialność karna wymaga umyślności, ale liczy się też to, czy osoba mogła przewidzieć przestępne pochodzenie pieniędzy. Udostępnianie konta lub pośredniczenie w niejasnych przelewach naraża na poważne ryzyko, dlatego warto zachować ostrożność.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę