Co grozi za pranie pieniędzy w Polsce?

Pranie pieniędzy to ukrywanie nielegalnego pochodzenia środków, najczęściej poprzez wprowadzanie ich do legalnego obrotu finansowego. W polskim prawie czyn ten opisuje art. 299 Kodeksu karnego. Karze podlega osoba, która środki płatnicze, papiery wartościowe lub inne wartości majątkowe pochodzące z czynu zabronionego przyjmuje, posiada, używa, przekazuje lub ukrywa, a także podejmuje inne czynności mogące udaremnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia. Pranie pieniędzy jest więc wtórne wobec tzw. przestępstwa bazowego (np. oszustwa, korupcji, handlu narkotykami).

Jakie kary grożą za pranie pieniędzy

Typ podstawowy z art. 299 § 1 k.k. zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Surowsza odpowiedzialność przewidziana jest dla działania w porozumieniu z innymi osobami lub w związku z osiąganiem znacznej korzyści majątkowej (art. 299 § 5 i 6 k.k.) — wówczas sąd może orzec karę od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Sąd obligatoryjnie orzeka także przepadek korzyści pochodzących z przestępstwa, choćby pośrednio (art. 299 § 7 k.k.). Należy podkreślić: polskie prawo nie przewiduje za pranie pieniędzy kary 25 lat więzienia — to próg zarezerwowany dla najcięższych zbrodni, np. zabójstwa.

Obowiązki przeciwdziałania (AML) i instytucje obowiązane

Odrębną, administracyjną warstwą jest system przeciwdziałania praniu pieniędzy oparty na ustawie z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nakłada ona na tzw. instytucje obowiązane (banki, biura rachunkowe, kantory, podmioty obrotu kryptoaktywami, notariuszy, doradców) obowiązki: stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, identyfikacji klienta i beneficjenta rzeczywistego oraz raportowania transakcji podejrzanych do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). Za naruszenie tych obowiązków grożą kary administracyjne — ustawa przewiduje m.in. kary pieniężne, których górne progi sięgają milionów złotych (zależnie od rodzaju naruszenia i podmiotu).

Kiedy można nieświadomie uczestniczyć w procederze

Ryzyko nieświadomego udziału dotyczy zwłaszcza osób udostępniających swoje konto bankowe (tzw. słupy) lub pośredniczących w przelewach za wynagrodzeniem. Sama nieświadomość nie zawsze wyłącza odpowiedzialność — istotne jest, czy sprawca mógł i powinien był przypuszczać, że środki pochodzą z przestępstwa. Dlatego należy unikać udostępniania rachunku osobom trzecim oraz pośredniczenia w transakcjach o niejasnym tle. W razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem, zanim podejmie się działanie.