Posługiwanie się fałszywymi dokumentami — art. 270 KK i obrona

Fałszerstwo dokumentów to jedno z częściej zarzucanych przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów. Zarzut może dotyczyć zarówno podrobienia lub przerobienia dokumentu, jak i samego posłużenia się takim dokumentem jako autentycznym — i to drugie wystarczy do odpowiedzialności, nawet jeśli sprawca nie sam go sfałszował.

Co mówi art. 270 KK

Zgodnie z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Karalne jest również wypełnienie blankietu opatrzonego cudzym podpisem niezgodnie z wolą podpisanego (art. 270 § 2). W wypadku mniejszej wagi (art. 270 § 2a) grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Karalna jest także sama czynność przygotowawcza polegająca na czynieniu przygotowań.

Co jest dokumentem i na czym polega zamiar

Pojęcie dokumentu jest szerokie — zgodnie z art. 115 § 14 KK to każdy przedmiot lub zapis na nośniku, z którym związane jest określone prawo albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne. Dla przypisania czynu z art. 270 KK istotny jest zamiar: podrobienie lub przerobienie musi być dokonane "w celu użycia za autentyczny". Brak takiego celu albo brak świadomości, że dokument jest nieprawdziwy, może podważyć znamiona przestępstwa. Należy odróżnić art. 270 KK (podrobienie/przerobienie dokumentu) od poświadczenia nieprawdy w dokumencie z art. 271 KK, które dotyczy osób uprawnionych do jego wystawienia.

Linie obrony i przebieg sprawy

Obrona koncentruje się najczęściej na braku zamiaru użycia dokumentu jako autentycznego, na wykazaniu, że oskarżony nie wiedział o sfałszowaniu, albo że posiadał upoważnienie do określonej czynności. Pomocne bywają opinie biegłych z zakresu badań pismoznawczych i kryminalistycznego badania dokumentów (porównanie podpisów, ustalenie ingerencji w treść). Sprawa toczy się z urzędu — wszczęcie postępowania nie wymaga zawiadomienia pokrzywdzonego. Czas trwania zależy od stopnia skomplikowania materiału dowodowego i liczby oskarżonych.