Przestępstwa przeciwko prawom własności przemysłowej - co grozi za podrabianie znaków towarowych?

Ochrona własności przemysłowej w Polsce opiera się przede wszystkim na roszczeniach cywilnych, ale ustawa z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Tytuł X, art. 303-310) przewiduje też odpowiedzialność karną za wybrane, najpoważniejsze naruszenia. Warto rozróżnić te dwie ścieżki: większość sporów patentowych i znakowych rozstrzyga się w postępowaniu cywilnym (m.in. roszczenia o zaniechanie i odszkodowanie z art. 287 i art. 296 ustawy), a tylko niektóre czyny stanowią przestępstwo.

Które czyny są przestępstwem, a które naruszeniem cywilnym

Przepisy karne Prawa własności przemysłowej obejmują m.in.: przypisywanie sobie autorstwa cudzego projektu wynalazczego lub wprowadzanie w błąd co do korzystania z ochrony (art. 303), fałszywe oznaczanie towarów (art. 304) oraz oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym i obrót takimi towarami (art. 305). Co istotne, samo naruszenie patentu - czyli korzystanie z cudzego, opatentowanego wynalazku bez zgody uprawnionego - nie jest w polskim prawie traktowane jako przestępstwo; uprawniony dochodzi swoich praw na drodze cywilnej. To częste źródło nieporozumień, dlatego wartość ma precyzyjne ustalenie, czy w danej sprawie w ogóle mamy do czynienia z odpowiedzialnością karną.

Kary za podrabianie znaku towarowego (art. 305)

Kto w celu wprowadzenia do obrotu oznacza towary podrobionym znakiem towarowym albo dokonuje obrotu takimi towarami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie. Jeżeli natomiast sprawca uczynił sobie z popełniania tego przestępstwa stałe źródło dochodu albo dopuszcza się go w stosunku do towarów o znacznej wartości, grozi mu kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat. To pokazuje, że ciężar kary zależy od skali i zorganizowanego charakteru procederu.

Tryb ścigania i ochrona praw moralnych twórcy

Czyny z art. 303, art. 304 oraz podstawowe i uprzywilejowane typy z art. 305 są ścigane na wniosek pokrzywdzonego, a najpoważniejszy, kwalifikowany typ z art. 305 ust. 3 - z urzędu. Oznacza to, że w większości spraw to uprawniony do znaku lub wynalazku musi sam złożyć wniosek, aby organy podjęły działanie. Twórca, którego prawa osobiste (np. prawo do wymienienia jako autora projektu wynalazczego) zostały naruszone, może też korzystać z ochrony cywilnej, w tym żądać zaniechania naruszeń i odszkodowania.