Fałszowanie dokumentacji medycznej - co grozi i jak wygląda obrona?

Fałszowanie dokumentacji medycznej dotyczy sytuacji, w której zapisy o stanie zdrowia, wykonanych badaniach czy świadczeniach zostają podrobione, przerobione albo poświadczają nieprawdę. To poważne zarzuty, bo dokumentacja medyczna pełni funkcję dowodową - rozstrzyga o leczeniu, rozliczeniach z NFZ i odpowiedzialności. Sprawy te dotyczą zarówno lekarzy i personelu, jak i pacjentów oraz osób trzecich. Rola obrońcy polega na rzetelnej ocenie dowodów, ustaleniu, czy w ogóle wystąpił zamiar, i odróżnieniu fałszerstwa od dopuszczalnej, choć błędnej oceny medycznej.

Podstawy prawne i realne kary

W grę wchodzą głównie dwa przepisy Kodeksu karnego. Art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo materialne - podrobienie lub przerobienie dokumentu albo użycie takiego dokumentu jako autentycznego) zagrożony jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Art. 271 § 1 k.k. (tzw. fałszerstwo intelektualne - poświadczenie nieprawdy w dokumencie przez osobę uprawnioną do jego wystawienia, np. lekarza wystawiającego zaświadczenie) jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5; w wypadku mniejszej wagi grzywną lub ograniczeniem wolności, a jeśli sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (§ 3) - karą od 6 miesięcy do lat 8. Warto pamiętać, że wcześniejsza wersja artykułu, opisywana niekiedy w starszych poradnikach, przewidywała niższe widełki.

Znaczenie zamiaru sprawcy

Oba przestępstwa są umyślne, dlatego dla wyniku sprawy decydujące bywa ustalenie zamiaru. Inaczej ocenia się celowe poświadczenie nieprawdy w celu uzyskania korzyści, a inaczej omyłkę, błąd techniczny czy rozbieżność wynikającą z subiektywnej oceny klinicznej. Obrona często koncentruje się właśnie na wykazaniu braku zamiaru oszukania - argumentując, że doszło do pomyłki administracyjnej lub że sporny wpis jest dopuszczalną opinią, a nie zafałszowaniem faktu. Tę granicę pomaga wytyczyć opinia biegłego.

Jak obrońca buduje linię obrony

Obrońca zabezpiecza i analizuje pełną dokumentację, w tym zapisy w systemach elektronicznych, które rejestrują datę i autora każdej zmiany - to mocny argument przy ustalaniu chronologii wpisów. Pozyskuje zeznania świadków i korespondencję wyjaśniającą kontekst. Może wnioskować o opinię biegłego z zakresu medycyny (ocena rzetelności i zgodności wpisu ze sztuką) oraz badania pisma ręcznego lub analizę kryminalistyczną dokumentów. Dba też o przestrzeganie praw oskarżonego i może kwestionować dopuszczalność lub wiarygodność dowodów oskarżenia.