Jaka kara grozi za bezprawne użycie cudzych materiałów chronionych prawem autorskim?

Za bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 116 ust. 1 ustawy o prawie autorskim). Działanie w celu korzyści majątkowej zagrożone jest karą do 2 lat, a w razie uczynienia sobie z tego stałego źródła dochodu - do 3 lat.

Czy nieświadomość, że materiał był chroniony, zwalnia z odpowiedzialności?

Z reguły nie w zakresie odpowiedzialności cywilnej, która w dużej mierze jest niezależna od winy. W sprawie karnej brak zamiaru może mieć znaczenie, ale od profesjonalisty oczekuje się sprawdzenia statusu praw przed użyciem materiału.

Czy mogę wykorzystać cudzy materiał do celów edukacyjnych bez zgody?

W ograniczonym zakresie pozwala na to dozwolony użytek (m.in. art. 27 ustawy o prawie autorskim dla instytucji oświatowych i naukowych oraz prawo cytatu z art. 29). Wyjątki są jednak wąskie i nie obejmują typowego użycia komercyjnego ani reklamowego.

Bezprawne użycie cudzych materiałów promocyjnych: co robi obrońca?

Prawo cywilne · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl

Wykorzystanie cudzych zdjęć, grafik, haseł reklamowych czy logo we własnej promocji bez zgody uprawnionego może naruszać prawo autorskie oraz prawo własności przemysłowej (znaki towarowe). Rodzi to odpowiedzialność cywilną, a w niektórych przypadkach również karną. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega naruszenie, jakie sankcje przewiduje polskie prawo oraz jak wygląda rola pełnomocnika lub obrońcy w takich sprawach.

Naruszenie praw autorskich i znaków towarowych

Ochronie prawnoautorskiej podlega utwór, czyli każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze (art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Zwielokrotnianie lub rozpowszechnianie cudzego utworu bez zezwolenia narusza autorskie prawa majątkowe. Korzystanie z cudzego logo lub nazwy handlowej może z kolei naruszać prawo ochronne na znak towarowy z ustawy Prawo własności przemysłowej, a w relacjach między przedsiębiorcami także ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Polskie prawo nie zna amerykańskiej doktryny 'fair use' w jej szerokim kształcie; odpowiednikiem jest węższy katalog dozwolonego użytku z art. 23 i nast. ustawy o prawie autorskim.

Roszczenia cywilne i odpowiedzialność karna

Uprawniony, którego majątkowe prawa autorskie naruszono, może żądać m.in. zaniechania naruszania, usunięcia jego skutków oraz naprawienia szkody na zasadach ogólnych lub zapłaty sumy odpowiadającej wynagrodzeniu, które byłoby należne za udzielenie zgody (art. 79 ustawy o prawie autorskim). Naruszenie może też stanowić przestępstwo: bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku, a w razie działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej kara jest surowsza (art. 116 ustawy).

Rola pełnomocnika lub obrońcy

W sprawie cywilnej pełnomocnik bada zakres uprawnień stron, analizuje umowy i licencje oraz ocenia, czy doszło do naruszenia i jaka jest realna wysokość szkody. W postępowaniu karnym obrońca koncentruje się na braku zamiaru oraz na ocenie, czy działanie nie mieściło się w granicach dozwolonego użytku. Często racjonalnym rozwiązaniem jest ugoda: zawarcie umowy licencyjnej lub zapłata odszkodowania, co pozwala uniknąć długiego sporu. Każdą sprawę należy ocenić indywidualnie z prawnikiem.

Najczęstsze pytania

Jaka kara grozi za bezprawne użycie cudzych materiałów chronionych prawem autorskim?
Za bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 116 ust. 1 ustawy o prawie autorskim). Działanie w celu korzyści majątkowej zagrożone jest karą do 2 lat, a w razie uczynienia sobie z tego stałego źródła dochodu - do 3 lat.
Czy nieświadomość, że materiał był chroniony, zwalnia z odpowiedzialności?
Z reguły nie w zakresie odpowiedzialności cywilnej, która w dużej mierze jest niezależna od winy. W sprawie karnej brak zamiaru może mieć znaczenie, ale od profesjonalisty oczekuje się sprawdzenia statusu praw przed użyciem materiału.
Czy mogę wykorzystać cudzy materiał do celów edukacyjnych bez zgody?
W ograniczonym zakresie pozwala na to dozwolony użytek (m.in. art. 27 ustawy o prawie autorskim dla instytucji oświatowych i naukowych oraz prawo cytatu z art. 29). Wyjątki są jednak wąskie i nie obejmują typowego użycia komercyjnego ani reklamowego.

Podstawa prawna i źródła

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.

Masz podobną sprawę?

Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.

Zgłoś sprawę