Prawnik od praw pacjenta - kiedy pomaga i jak dochodzić swoich praw?

Pacjent w polskim systemie ochrony zdrowia ma szereg konkretnych, ustawowo zagwarantowanych praw - do informacji, do wyrażenia świadomej zgody, do dostępu do dokumentacji medycznej, do poszanowania intymności czy do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii lekarza. Gdy te prawa zostaną naruszone, albo gdy dojdzie do błędu medycznego, z pomocą przychodzi prawnik specjalizujący się w prawach pacjenta i sprawach medycznych. Ten artykuł wyjaśnia, czym dokładnie zajmuje się taki prawnik, na jakich przepisach polskiego prawa opiera się ochrona pacjenta, jak wygląda dochodzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za błąd w sztuce medycznej, jaką rolę pełni Rzecznik Praw Pacjenta oraz kiedy i jak skorzystać z pomocy prawnej. Podstawą jest ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz Kodeks cywilny i Kodeks karny.

Czym zajmuje się prawnik od praw pacjenta

Prawnik od praw pacjenta (adwokat lub radca prawny) działa na styku prawa cywilnego, karnego i medycznego. Do jego typowych zadań należą: ocena, czy w danym przypadku doszło do błędu medycznego lub naruszenia praw pacjenta; pomoc w uzyskaniu i analizie dokumentacji medycznej (do której pacjent ma prawo na podstawie art. 23-28 ustawy o prawach pacjenta); reprezentowanie pacjenta lub jego rodziny w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie i zadośćuczynienie przeciwko placówce medycznej i jej ubezpieczycielowi; składanie zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa i reprezentowanie pokrzywdzonego w postępowaniu karnym; prowadzenie spraw przed Rzecznikiem Praw Pacjenta oraz przed okręgowymi sądami lekarskimi (odpowiedzialność zawodowa lekarzy); a także negocjowanie ugód z ubezpieczycielem. Realna wartość takiego prawnika polega na tym, że łączy wiedzę prawną z umiejętnością współpracy z biegłymi lekarzami, bez których opinii trudno wygrać sprawę medyczną.

Prawa pacjenta według ustawy z 6 listopada 2008 r.

Podstawowym aktem regulującym prawa pacjenta w Polsce jest ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (nie - jak czasem błędnie podaje się w internecie - ustawa z 2016 r.). Gwarantuje ona m.in.: prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wiedzy medycznej; prawo do informacji o stanie zdrowia, rozpoznaniu i rokowaniu (art. 9); prawo do wyrażenia świadomej zgody na świadczenia lub odmowy (art. 16-18); prawo do dostępu do dokumentacji medycznej (art. 23-28); prawo do zachowania tajemnicy informacji związanych z pacjentem (art. 13-14); prawo do poszanowania intymności i godności (art. 20-22); a także prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza (art. 31, do Komisji Lekarskiej przy Rzeczniku Praw Pacjenta). Naruszenie tych praw może stanowić tzw. naruszenie praw pacjenta - odrębną podstawę roszczeń, niezależnie od ewentualnej szkody zdrowotnej.