Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu pracy - art. 220 KK i rola adwokata

Naruszenie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy może rodzić nie tylko odpowiedzialność wykroczeniową czy odszkodowawczą, lecz także karną. Kluczowy jest tu art. 220 Kodeksu karnego, który penalizuje narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez osobę odpowiedzialną za BHP. Adwokat lub radca prawny reprezentuje w takich sprawach zarówno osoby, którym postawiono zarzuty (np. pracodawcę, kierownika, osobę odpowiedzialną za BHP), jak i pokrzywdzonych pracowników oraz ich rodziny.

Na czym polega przestępstwo z art. 220 KK

Odpowiedzialności z art. 220 KK podlega ten, kto będąc odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Sprawcą jest więc osoba pełniąca określoną funkcję - to przestępstwo indywidualne. Co istotne, czyn ten jest karalny już za samo narażenie - nie musi dojść do wypadku czy obrażeń. Jeżeli jednak skutek nastąpi (śmierć, ciężki uszczerbek), w grę mogą wejść dodatkowo inne przepisy, np. art. 155 KK (nieumyślne spowodowanie śmierci) lub art. 156 KK.

Jakie grożą kary

Za umyślne narażenie pracownika (art. 220 §1 KK) grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie (art. 220 §2 KK), grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Ustawa przewiduje też istotną instytucję czynnego żalu (art. 220 §3 KK): sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo, nie podlega karze. Sąd może ponadto orzec środki karne, takie jak zakaz zajmowania określonego stanowiska lub wykonywania zawodu. Warto odróżnić te przepisy od przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu (np. sprowadzenie pożaru czy katastrofy budowlanej - art. 163 KK), które dotyczą innych sytuacji i mają własne, surowsze sankcje.

Rola obrońcy i wartość wczesnej konsultacji

W postępowaniu karnym obrońca analizuje, czy obowiązek z zakresu BHP rzeczywiście spoczywał na oskarżonym, czy doszło do jego niedopełnienia i czy istniał związek przyczynowy między zaniechaniem a stanem zagrożenia. Często decydujące znaczenie ma opinia biegłego z zakresu BHP. Wczesna konsultacja prawna - jeszcze na etapie czynności sprawdzających lub przesłuchań - pozwala zabezpieczyć dokumentację (instrukcje BHP, szkolenia, protokoły) i prawidłowo skorzystać z prawa do odmowy składania wyjaśnień. Wynagrodzenie pełnomocnika ustala się w złotych, indywidualnie - opisy stawek w euro spotykane w starszych tekstach nie odnoszą się do polskiego rynku.