Jakie są konsekwencje kradzieży danych osobowych?

Kradzież tożsamości polega na bezprawnym wykorzystaniu cudzych danych osobowych - imienia i nazwiska, numeru PESEL, danych konta czy wizerunku - najczęściej w celu wyłudzenia kredytu, zawarcia umowy lub innego nadużycia na cudze nazwisko. Dla ofiary oznacza to realne straty finansowe i długi proces oczyszczania swojej sytuacji, a dla sprawcy poważną odpowiedzialność karną. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie grozi za takie czyny w polskim prawie i jak reagować.

Podszywanie się pod inną osobę - art. 190a § 2 KK

Podstawowym przepisem dotyczącym kradzieży tożsamości jest art. 190a § 2 Kodeksu karnego. Kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne dane osobowe lub inne dane, którymi jest ona publicznie identyfikowana, i przez to wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (tożsamej z karą za uporczywe nękanie z § 1). Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności (art. 190a § 3 KK). Ściganie tych przestępstw następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 190a § 4 KK).

Bezprawny dostęp do danych i systemów - art. 267 KK

Jeżeli sprawca uzyskał dane przez włamanie lub nieuprawniony dostęp, zastosowanie znajdzie art. 267 KK. Bezprawne uzyskanie informacji, do której nie jest się uprawnionym - w tym przełamanie zabezpieczeń informatycznych - jest zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do lat 2. Phishing i podobne oszustwa internetowe bywają kwalifikowane także jako oszustwo (art. 286 KK) zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat. Kwalifikacja zależy od sposobu działania sprawcy i powstałego skutku.

Wymiar RODO i ochrony danych

Niezależnie od odpowiedzialności karnej kradzież i nadużycie danych mają wymiar ochrony danych osobowych. Naruszenie ochrony danych można zgłosić Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO), a administrator, który dopuścił do wycieku, może ponieść odpowiedzialność administracyjną na podstawie RODO. Ofiara może też dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia na drodze cywilnej. Warto pamiętać, że to administrator danych ma obowiązek zgłaszać poważne naruszenia organowi nadzorczemu - co do zasady w ciągu 72 godzin.

Co zrobić po wykryciu kradzieży tożsamości