Czy bycie pod wpływem narkotyków jest karalne?

W polskim prawie samo zażycie narkotyku ani stan odurzenia nie są przestępstwem. Karalne jest natomiast posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych. To rozróżnienie wynika z zasady, że odpowiedzialność karną można ponieść tylko za czyn opisany w ustawie (nullum crimen sine lege). Co istotne, samo używanie szybko jednak prowadzi do problemów prawnych w innych sytuacjach – przede wszystkim za kierownicą.

Posiadanie a używanie – granica prawna

Posiadanie narkotyków jest karalne na podstawie art. 62 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Typ podstawowy zagrożony jest karą pozbawienia wolności do lat 3, posiadanie znacznej ilości – od roku do 10 lat, a wypadek mniejszej wagi grzywną, karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku. Posiadanie oznacza faktyczne władztwo nad substancją w chwili jej ujawnienia. Samo wcześniejsze zażycie, gdy w organizmie nie ma już 'posiadanej' porcji, nie wypełnia znamion art. 62. To rozróżnienie chroni m.in. osoby, którym substancję podano bez ich wiedzy.

Możliwość umorzenia przy ilości na własny użytek

Art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pozwala prokuratorowi umorzyć postępowanie jeszcze przed wszczęciem śledztwa lub dochodzenia, jeżeli przedmiotem czynu jest nieznaczna ilość środków przeznaczonych na własny użytek sprawcy, a orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu i niski stopień jego społecznej szkodliwości. Decyzja zależy od oceny konkretnej sprawy – nie jest to automatyczna bezkarność, lecz uprawnienie organu procesowego.

Prowadzenie pojazdu pod wpływem narkotyków

Tu prawo jest surowe. Kierowanie pojazdem po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu jest co najmniej wykroczeniem z art. 87 Kodeksu wykroczeń, a w stanie pod wpływem – przestępstwem z art. 178a Kodeksu karnego (kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3) wraz z obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów. Recydywa oraz spowodowanie wypadku ze skutkiem w postaci ciężkich obrażeń lub śmierci (art. 177 KK) wiążą się ze znacznie wyższymi karami i możliwym dożywotnim zakazem prowadzenia.

Prawa osoby zatrzymanej

Osoba zatrzymana w związku z zarzutem narkotykowym ma prawo do: kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym, otrzymania kopii protokołu zatrzymania, bezpłatnego tłumacza (jeśli nie włada językiem polskim), dostępu do pomocy medycznej oraz zaskarżenia zatrzymania do sądu. Policja może zatrzymać jedynie przy istnieniu uzasadnionego podejrzenia i powinna zwolnić zatrzymanego, gdy ustaną przesłanki zatrzymania (art. 244 i nast. KPK).