Jakie są kary za składanie fałszywych zeznań?

Składanie fałszywych zeznań to przestępstwo z art. 233 Kodeksu karnego. Chodzi o świadome zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w postępowaniu sądowym albo w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Kara zależy przede wszystkim od umyślności, statusu osoby zeznającej (świadek, biegły, tłumacz) oraz od tego, czy świadek został prawidłowo pouczony o odpowiedzialności karnej.

Wysokość kar według art. 233 KK

Podstawowy typ przestępstwa (art. 233 § 1 KK) zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli sprawca zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym, kara jest łagodniejsza i wynosi od 3 miesięcy do 5 lat (art. 233 § 1a KK). Surowiej odpowiada biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, który przedstawia fałszywą opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie mające służyć za dowód - grozi mu kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat (art. 233 § 4 KK). Przewidziano też typ nieumyślny dotyczący nieumyślnego przedstawienia fałszywej opinii lub tłumaczenia, zagrożony karą do 3 lat (art. 233 § 4a KK).

Warunek pouczenia świadka

Odpowiedzialność karna za fałszywe zeznania powstaje tylko wtedy, gdy przyjmujący zeznanie uprzedził świadka o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie (art. 233 § 2 KK). Co więcej, nie popełnia tego przestępstwa osoba, która składa fałszywe zeznanie, nie wiedząc o prawie do odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytanie - dlatego sąd lub organ procesowy ma obowiązek pouczyć świadka także o tym uprawnieniu. Brak prawidłowego pouczenia może wyłączyć karalność.

Łagodzenie i odstąpienie od kary

Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli fałszywe zeznanie dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy albo gdy sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, zanim nastąpi choćby nieprawomocne rozstrzygnięcie (art. 233 § 5 KK). Dobrowolna korekta przed wydaniem orzeczenia jest więc istotną okolicznością łagodzącą.