Jakie masz prawa przy mobbingu i dyskryminacji w pracy?

Każdy pracownik ma prawo do pracy w środowisku wolnym od mobbingu i dyskryminacji. Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek przeciwdziałania mobbingowi oraz równego traktowania w zatrudnieniu. Gdy te zasady są łamane, prawo daje pracownikowi konkretne narzędzia: od skargi wewnętrznej, przez Państwową Inspekcję Pracy, aż po pozew do sądu pracy.

Mobbing a dyskryminacja – to nie to samo

Mobbing zdefiniowany jest w art. 94³ § 2 Kodeksu pracy jako działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu, wywołujące zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, poniżenie lub ośmieszenie. Dyskryminacja to z kolei nierówne traktowanie ze względu na cechę chronioną – m.in. płeć, wiek, niepełnosprawność, religię, orientację seksualną czy przekonania (art. 18³ᵃ KP). Pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi (art. 94³ § 1 KP) oraz zapewniać równe traktowanie.

Roszczenia i odszkodowanie

Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może żądać od pracodawcy zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 94³ § 3 KP). Pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 94³ § 4 KP). W przypadku naruszenia zasady równego traktowania przysługuje odszkodowanie nie niższe niż minimalne wynagrodzenie (art. 18³ᵈ KP). Co istotne, w sprawach o dyskryminację ciężar dowodu jest przesunięty: to pracodawca musi wykazać, że kierował się obiektywnymi powodami (art. 18³ᵇ KP). W sprawach o mobbing ciężar wykazania faktów spoczywa natomiast co do zasady na pracowniku.

Gdzie szukać pomocy i jak dokumentować

Pierwszym krokiem bywa wykorzystanie wewnętrznej procedury antymobbingowej obowiązującej u pracodawcy. Skargę na naruszenie przepisów prawa pracy można złożyć do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), a roszczeń pieniężnych dochodzi się przed sądem pracy. Kluczowe jest staranne dokumentowanie: prowadzenie dziennika zdarzeń z datami, zabezpieczanie wiadomości e-mail i SMS oraz zbieranie danych świadków. Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 291 § 1 KP).